Afrískar býflugur
| Killer Bee | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||||||||||||||||||||
| Vísindaleg flokkun | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Undirtegundir | ||||||||||||||||||||||
|
Kynblendingur (sjá texta) |
Afrískar býflugur, einnig þekktar sem drápsbýflugur, eru blendingar af undirtegundum alibýflugu (Apis mellifera). Þær eru Apis mellifera scutellata (Afríkubý), ásamt ýmsum evrópskum undirtegundum; Apis mellifera ligustica og Apis mellifera iberiensis.
Afríkubý voru fyrst flutt til Brasilíu um 1950 til að reyna að auka hunangsframleiðslu með kynblöndun við evrópsk bý en árið 1957 sluppu 26 blendingssvermar óvart úr einangrun. Síðan þá hefur blendingsstofninn breiðst út um Suður-Ameríku, og kom til Norður-Ameríku árið 1985. Bú fundust í suðurhluta Texas árið 1990. Stofninn breiddist yfir til norðvesturhluta Bandaríkjanna árið 2011.[1]
Drápsbýflugur eru árásargjarnari og bregðast við hraðar en evrópskar býflugur. Þær geta elt fórnarlambið um 400 metra en þær hafa drepið um 1.000 manns og er hættan á stungum af völdum þeirra tífalt meiri en af evrópskum býflugum.[2] Þær hafa einnig drepið hesta og önnur húsdýr.[3]
Saga
[breyta | breyta frumkóða]Það eru 28 viðurkenndar undirtegundir af alibýflugu, Apis mellifera, flokkaðar aðallega eftir útbreiðslusvæðum. Allar undirtegundirnar geta blandast hver annarri. Landfræðileg einangrun hefur myndað fjölda staðbundinna aðlagana. Þessar aðlaganir eru til dæmis að klaktími sé samhæfður blómgun jurta svæðisins, myndun klasa á kaldari svæðum, myndun flökkusvarma í Afríku, auk fjölda annarra eiginleika.
Drápsbýflugurnar eru upprunnar frá búum sem voru hjá líffræðingnum Warwick E. Kerr, sem hafði blandað evrópskum og suðurafrískum hunangsflugum. Kerr var að reyna að rækta stofn sem myndi framleiða meira hunang og vera betur aðlagaður hitabeltisloftslagi heldur en evrópski stofninn sem var í notkun í Norður, Mið- og Suður-Ameríku. Búin sem voru með þennan tiltekna stofn voru í býgarði nálægt Rio Claro, São Paulo, í suðaustur Brasilíu og voru þekkt fyrir að vera sérstaklega árásargjörn. Þessi bú höfðu verið útbúin með sérstökum drottningargrindum (e. queen excluder) til að hindra drottningar og dróna (sem eru stærri en vinnubýin) í að sleppa út og blandast við Evrópsku býin sem voru á svæðinu. Samkvæmt Warwick, þá var býræktandi í heimsókn í október 1957 sem tók eftir að drottningargrindurnar trufluðu ferðir vinnubýjanna og fjarlægðu þær, sem olli því að 26 svermar af A. m. scutellata ættaðir frá Tanganyika sluppu út. Eftir þetta breiddist þessi stofn út og blandaðist við evrópsku búin; síðan hafa afkomendur þeirra breiðst út um Ameríku. Fyrstu drápsbýflugurnar í Bandaríkjunum fundust á olíusvæði í San Joaquin Valley í Kaliforníu. Býflugnasérfræðingar telja að búið hafi komið í sendingu af olíu-borpípum frá Suður-Ameríku.[4] Fyrstu varanlegu búin komu til Texas frá Mexíkó 1990. Í Tucson í Arisóna, sýndi rannsókn á fönguðum svermum 1994 að aðeins 15 prósent voru af Afríkuættum; þetta hafði aukist í 90% um 1997.[5]
Þó að drápsbýin sýni ákveðna hegðun sem er óæskileg, árásargirni og svermun, þá eru þau nú aðalgerðin af býflugum í býrækt í Mið- og Suður-Ameríku vegna ríkjandi eiginleika sem og hæfileika þeirra til að yfirgnæfa evrópska frændur sína, með greinileg merki þess að þau séu öflugir hunangsframleiðendur og frjóvgarar.
Það er nokkur munur á drápsbýflugum og öðrum vestrænum býflugum. Drápsbýflugur hafa tilhneigingu til að sverma oftar og fara lengra frá búinu sínu en aðrar gerðir alibýflugna. Þær eru einnig líklegri til að flytja sig búferlum ef fæðuframboð er takmarkað og yfirgefa búin sín frekar við álag. Þar að auki eru þær árásargjarnari og hafa stærra varúðarsvæði kringum búin sín. Hlutfall varða, býflugna sem vernda, er hærra í búum drápsbýflugna og þær ráðast í stærri hópum til að verja búið, auk þess sem þær elta ætlaða ógn lengri vegalengdir en önnur bý. Ólíkt evrópskum býflugum kjósa drápsbýflugur frekar að búa í jarðholum. Að lokum þola þær ekki löng tímabil án fæðuöflunar, sem kemur í veg fyrir að þær setjist að á svæðum með hörðum vetrum eða mjög þurrum síðsumrum.
Koma drápsbýflugna í Suður-Ameríku ógnar þeirri gömlu list að halda stinglaus bý (Melipona) í holum trjábolum, jafnvel þótt þau blandist ekki eða beinlínis keppi við hvort annað. Hunangsframleiðsla drápsbýflugna getur verið 100 kg, sem er langt yfir 3 til 5 kg frá mismunandi Melipona-tegundum og þannig er það efnahagslegur þrýstingur sem fær býræktendur til að skipta frá hefðbundnum býjum forfeðra sinna yfir í drápsbýflugur. Hvort það leiði til útrýmingar þeirra er óvíst þar sem þau eru vel aðlöguð, verandi villt, og það er fjöldi villtra plöntutegunda sem alibýflugur heimsækja ekki.
Heimildaskrá
[breyta | breyta frumkóða]Heimildir
[breyta | breyta frumkóða]- Collet T.; Ferreira K.M.; Arias M.C.; Soares A.E.E.; Del Lama M.A. (2006). „Genetic structure of African honeybee populations (Apis mellifera L.) from Brazil and Uruguay viewed through mitochondrial DNA COI–COII patterns“. Heredity. 97 (5): 329–335. doi:10.1038/sj.hdy.6800875. PMID 16955114.
Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]- Africanized Bee Fact Sheet includes information on biology, habits, habitat and prevention tips
- African honey bee on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
- Species Profile- Africanized Honeybee (Apis mellifera scutellata Lepeletier) Geymt 12 maí 2012 í Wayback Machine, National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lists general information and resources for Africanized Honeybee.
- Snið:Internet Archive short film
- Er hægt að stöðva útbreiðslu "brjáluðu býflugunnar" sem varð til hjá brasilískum vísindamönnum við kynblöndun? Vísindavefurinn
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Killer Bees“. Smithsonian. Smithsonian. Afrit af upprunalegu geymt þann 11 október 2016. Sótt 3. september 2016.
- ↑ http://www.si.edu/Encyclopedia_SI/nmnh/buginfo/killbee.htm
- ↑ http://www.cbsnews.com/news/thousands-of-bees-attack-texas-couple-kill-horses/ http://www.travelerstoday.com/articles/7006/20130729/killer-bees-kill-horses-couple-attacked-30-000-2-5.htm
- ↑ LePage, Andrew (10 maí 1989). „San Diego Officials Setting Traps for Expected Arrival of 'Killer Bees'“. Los Angeles Times.
- ↑ Sanford, Malcolm T. (2006). „The Africanized Honey Bee in the Americas: A Biological Revolution with Human Cultural Implications“. American Bee Journal.
