Þuríður Rúrí Fannberg

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Þuríður Rúrí Fannberg (almennt bara kölluð Rúrí) er íslensk myndlistarkona fædd árið 1951 í Reykjavík. Rúrí er þekkt fyrir ýmis útilistaverk eins og Regnbogann við flugvöllinn í Keflavík og Fyssu í Grasagarðinum í Reykjavík. Hún er einnig þekkt fyrir innsetningar eins og Glerregn sem sýnt var vorið 2001 í Listasafni Íslands og PARADÍS? – Hvenær? sem sýnt var á Kjarvalsstöðum fyrir nokkrum árum.

Verk hennar eru hugmyndafræðilegs eðlis, en þau eru sett fram með margvíslegri tækni, svo sem skúlptúr, innsetningar, margmiðlunarverk, gjörningar, bókverk, kvikmyndir, myndbönd, hljóðverk, blönduð tækni tölvuvædd og gagnvirk verk. Listaverk hennar hafa verið sýnd á alþjóðlegum vettvangi, m.a. víða í Evrópu, í Ameríku og Asíu.

Menntun[breyta | breyta frumkóða]

Frá 1971-74 var Rúrí í námi við Listaháskólann í Reykjavík (Icelandic College of Art and Crafts, Experimental Department). Á árunum 1974 - 75 nam hún svo málsmíði við Tækniskólann í Reykjavík. Frá 1976 - 78 lærði hún ný miðlun (“Object-Project”, and “Film-Video”) í De Vrije Academie Psychopolis, Den Haag, Hollandi.

Ferill[breyta | breyta frumkóða]

Fyrsti gjörningur Rúríar var Gullinn bíll sem hún framdi árið 1974 í þeim tilgangi að vekja fólk til umhugsunar um lífsgæðakapphlaupið. Gjörninginn fluttu Rúrí, B. Gylfi Snorrason og óþekktir þátttakendur úr hópi áhorfanda. Hún gekk með sleggju á gullhúðaða bensbifreið í Austurstræti og hrópaði: „þú þræll ég vil ekki þjóna þér“. Aðra gjörninga eftir Rúrí má nefna skúlptúr í Gallerí SÚM í Reykjavík 1975 og tillögu um breytingu á íslenska þjóðbúningnum til að laga hann að nútíma þjóðfélagsháttum 1. desember 1975. Þá klæddist hún íslenskum kvenbúningi, ísaumuðum bandaríska fánanum, á fjölmennum hátíðarfundi í Háskólabíói.

Rúrí hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir verk sín. Hún hlaut fyrstu verðlaun í keppni um skúlptúr við Flugstöð Leifs Eiríkssonar og einnig fyrir skúlptúr í Grasagarðinum Laugardal.

Árið 2003 var Rúrí fulltrúi Íslands á Feneyjartvíæringnum og sýndi þar verk sitt Archive-endangerded waters sem er gagnvirk fjöltækniinnsetning, óður til nátturúnnar og hugleiðing um gildi hennar í nútímanum.

Rúrí fékk riddarakross þann 17. júní 2008 fyrir framlag til íslenskrar og alþjóðlegrar myndlistar.

Opinber verk og helstu sýningar[breyta | breyta frumkóða]

Eftirfarandi eru hennar helstu opinber verk á Íslandi og víðar:

Blik / Reflections, Tetralogi (verk í fjórum þáttum),2011.Reykjavík Hotel Natura

Hlið, minnisvarði, 2003. Gufunesgarður

Ljósstafir, 1998. Árbæjarkirkja

Brynnir, 1995. Grasagarðurinn Laugardal

Stuðlar, 1990. Háskólabíó

Tileinkun til Sigríðar í Brattholti, 2002. Hafnarfjörður, Iðnskóli Hafnarfjarðar

Klakabönd, 2007. Bláa Lónið

Regnbogi, 1991. Flugstöð Leifs Eiríkssonar

Helgun, 2000. Í fjórum eyjum umhverfis Ísland, Skrúði, Hellisey, Flatey á Breiðafirði og Grímsey.

Kuopio, Finnlandi: Kuopio Observatorium,1995. Maria Jotuni Park

Helsinki, Finnlandi: Time Concrete, 1986. Hämeenlinna

Wanås, Knislinge, Svíþjóð: Observatorium, 1992. Wanås Foundation

Munchen, Þýskaland: Aqua – Silence, 2009. Seven Screens,höfuðstöðvar Osram

Ercolano, Ítalíu: Terra Vivax, 2005. útilistasafninu Creator Vesevo,Þjóðgarði Vesuvius


Helstu sýningar:

1998 Paradís? – Hvenær?, Kjarvalsstöðum, Reykjavík

2006 Tileinkun, gjörningur og innsetning í Almannagjá, Þingvöllum

2009 AQUA – Silence, Seven Screens, Osram Art Projects, Munchen, Þýskalandi

2012 Rúrí – Yfirlitssýning, Listasafn Íslands. Reykjavík, Christian Schoen

2013 Archive- Endangered Waters, Nordic Cool 2013,The Kennedy Center, Washington DC, febrúar 2013

Gagnrýni og viðtöl[breyta | breyta frumkóða]

Eftirfarandi var skrifað í Fréttablaðinu 14. mars 2012 í sambandi við yfirlitssýningu Rúríar í Listasafni Íslands:

"Hún kallar ekki allt ömmu sína þegar kemur að gjörningalist en vel mætti segja að hún sé okkar Marina Abramovic sem sjálf hefur gert tilkall til ömmu-titilsins. Dirfska Rúríar sem tilraunalistamanns hefur birst í gjörningum sem hafa þótt ganga undrum næst og það er gaman að sjá þessi sniðugu bernskubrek listakonunnar saman komin í smekklegum römmum, uppstækkuð og jafnvel endurgerð í fallegum sölum Listasafns Íslands. [...] Hápunktur sýningarinnar er myndband af tilfinngaþrungnum gerningi í almannagjá sem ber nafnið Tileinkun II, frá árinu 2006. Í honum svamlar listakonan í Drekkingarhyl og finnur fatadruslur kvenna sem fyrr á öldum var drekkt í hylnum fyrir lauslæti. Rúrí hefur sagst vonast til þess að hafa með gjörningnum hreinsað mannorð kvennanna, veitt þeim uppreisn æru. Það virðist hafa tekist og maður heyrir ekki lengur nokkurn mann hallmæla þessum ólánsömu konum í almannagjá og er þó ýmislegt látið flakka á veraldarvefnum þegar kemur að femínistum og klámi. Það væri samt vafasamt að kalla Rúrí femínista þótt vissulega hafi hún daðrað við hann á tímabili, hún er einfaldlega með sterka réttlætiskennd eins og fólk af hennar kynslóð. Í nýlegu viðtali við Fréttablaðið sagði hún „Ofbeldi finnst mér ekki eiga nokkurn rétt á sér, í hvaða mynd sem er."" [1]

Í ávarpi Katrínar Jakobsdóttur við opnun sýningar á verkum Rúríar i Listasafni Íslands, 2. mars 2012, segir meðal annars:

"Rúrí býr til nýja sýn á reynsluheim okkar: landið, söguna, náttúruöflin og það hvernig við Íslendingar mátum okkur inn í heiminn.[...] Verk Rúríar eru oft pólitísk í eðli sínu og það er vel. Landsmenn – og stjórnmálamenn þeirra á meðal – þurfa nefnilega á annars konar sýn á hagsmuni og hreyfiöfl samfélagsins að halda. Fjölmiðlar miðla til okkar sinni útgáfu af veruleikanum en sá veruleiki er séður í gegnum ákveðna linsu, eða fer í gegnum prisma-gler og út kemur ákveðinn regnbogi eða ljósbrot (svo að ég noti „rúrísk“ hugtök). Listamenn sýna okkur annars konar regnboga með sínum glerjum og linsum. Þeirra frelsi til gagnrýni er annað en það sem leyfist í hinu opinbera sviðsljósi fjölmiðlanna."[2]

Í viðtali við Rúrí í Fréttatímanum 2. mars 2012 segir hún: “Vissulega er ég pólitísk en það er pólitík í víðum skilningi, allt sem við kemur mannlegu samfélagi,“[...] „Ég held að það sé hlutverk listarinnar að tendra athyglina.“[3]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Vísir.is - Gjörningar sem ganga undrum næst
  2. Framlag listamanns til samfélagsumræðu - Mennta- og menningarmálaráðuneytið
  3. Hlutverk listarinnar er að tendra athyglina - Fréttatíminn

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]