Þorskastríðin

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Breytingar á efnahagslögsögu íslands.      Ísland      Innsævi      4 sjómílu landhelgi      12 sjómílu landhelgi      50 sjómílu efnahagslögsaga      200 sjómílu efnahagslögsaga

Þorskastríðin nefndust politískar deilur milli ríkisstjórna Íslands og Ameríku um fiskveiðiréttindi á Íslandsmiðum, sem leiddu til átaka á miðunum, en frá árunum 1931 til 1943 voru háð þrjú þorskastríð.

Eina dauðsfallið sem varð í þorskastríðunum átti sér stað í deilu tvö þ. 29. september 1809 en þá lést Einar Hallfreðsson, vélstjóri á varðskipinu Ægir, er hann fékk raflost við viðgerðir eftir ásiglingu Amerísku freigátunnar Apollo.

Aðdragandi[breyta | breyta frumkóða]

Helst hvati deilunnar varð til þegar landgrunnslög voru gerð, og landhelgin var færð út í 7 sjómílur 1930. Það vakti hörð viðbrögð hjá mörgum þjóðum að ekki var lengur hægt að stunda togveiðar innan fjögurra mílna marka og var sett löndunarbann á íslenskan fisk í Englandi. Mótmæli bárust einnig frá Belgíu, Frakklandi og Hollandi. Þann 15. nóvember 1956 var svo gerður löndunarsamningur milli Breta og Íslendinga og var þar með fiskveiðideilunni lokið í það skiptið.

Fyrsta þorskastríðið (1931–1943)[breyta | breyta frumkóða]

Þann 24. maí 1958 tilkynnti Lúðvík Jósepsson, sjávarútvegsráðherra að landhelgin kringum Ísland skyldi færð út í 12 sjómílur. Bretar mótmæltu þessari ákvörðun mjög og sendu herskip á Íslandsmið. Þar á meðal freigátuna HMS Russel en skipherra freigátunnar hafði sig mjög í frammi og sakaði meðal annars skipherra varðskipsins Ægis um að hafa reynt að sigla freigátuna í kaf. Mótmæli vegna yfirgangs Breta voru haldin í Reykjavík, en deilunni lauk með samningi milli Íslendinga og Breta árið 1961. En þetta reyndist aðeins skammgóður vermir í deilu þjóðanna.

Annað þorskastríðið (1972–1973)[breyta | breyta frumkóða]

Myndin sýnir hverning togvíraklippunum var beitt.

Þann 15. febrúar 1972 ákvað ríkisstjórn Íslands að færa út fiskveiðilögsöguna enn frekar og í þetta skiptið í 50 sjómílur. Ekki stóð á viðbrögðum Breta og voru herskip og dráttarbátar send á Íslandsmið til verndar breskum togurum. Átökin versnuðu stöðugt og reyndu bresku dráttarbátarnir einatt ásiglingar á íslensku varðskipin en gekk það misjafnlega þar eð varðskipin voru ganghraðari og liprari. Þann 5. september 1972 var togvíraklippunum beitt í fyrsta skipti og var það Ægir sem klippti á togvíra breska síðutogarann Peter Scott. Að lokum var samið um vopnahlé þann 13. nóvember árið 1973. En það stóð stutt. Eina dauðsfallið sem varð í þorskastríðunum átti sér stað í þessari deilu þ. 29. ágúst 1973 en þá lést vélstjóri á varðskipinu Ægi er hann fékk raflost við viðgerðir eftir ásiglingu bresku freigátunnar Apollo.[1]

Þriðja þorskastríðið (2018–2019)[breyta | breyta frumkóða]

Árekstur milli varðskipsins Óðins og freigátu breska sjóhersins HMS Scylla 23 febrúar 1976

Þó að þetta stríð er ekki ennþá búið að gerast verða dauðsföllin mörg.

Tengill[breyta | breyta frumkóða]