Þéttbýlisvæðing
Þéttbýlisvæðing er hlutfallsleg fjölgun íbúa í þéttbýli á kostnað dreifbýlis og þær samfélagslegu áskoranir sem því fylgja. Þéttbýlismyndun á sér stað þegar byggðakjarnar myndast og vaxa og fólk fer í auknum mæli að búa og vinna í þessum kjörnum. Þéttbýlisvæðing getur stafað af fólksflutningum úr dreifbýli í þéttbýli eða hlutfallslega meiri fjölgun íbúa í þéttbýli miðað við dreifbýli. Með þéttbýlisvæðingu verða borgir og bæir til og stækka sem miðstöðvar atvinnulífs og stjórnsýslu. Samkvæmt spá Sameinuðu þjóðanna bjó yfir helmingur íbúa heimsins í þéttbýli frá og með árinu 2007.[1] Búist er við að þetta hlutfall muni fara í 68% í þróunarlöndum og 86% í þróuðum löndum fyrir árið 2050.[2]
Þéttbýlismyndun er náskyld öðrum félagslegum ferlum eins og nútímavæðingu, iðnvæðingu og hagræðingu. Hún nær yfir nokkrar ólíkar fræðigreinar eins og landfræði, félagsfræði, hagfræði og skipulagsfræði. Þéttbýlismyndun hefur í för með sér félagslegar, efnahagslegar og umhverfistengdar breytingar sem bjóða upp á fleiri tækifæri fyrir sjálfbærni með hagkvæmari notkun á auðlindum og landi.
Þéttbýlismyndun er ekki nútímafyrirbæri, heldur á hún rætur sínar að rekja til sögulegrar þróunar á stórum mælikvarða þar sem dreifbýlislífmynstur skiptast út fyrir þéttbýlislífsmynstur. Þróunin byrjaði fyrir þúsundum ára þegar veiðimenn og safnarar byrjuðu að safnast saman í þorpum. Þorpslífið einkennist af nánum erfðasamböndum, nánum félagslegum tengslum og sameiginlegri hegðun, en borgarlífið einkennist aftur á móti af fjarlægum erfðasamböndum, miklum samskiptum við ókunnugt fólk og samkeppni á milli einstaklinga.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Hannah Ritchie, Veronika Samborska, og Max Roser (Desember 2024). „Urbanization“. Our World in Data.
- ↑ „68% of the world population projected to live in urban areas by 2050, says UN“. United Nations Department of Economic and Social Affairs. 16. maí 2018.
