Úkraínska

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Úkraínska
Українська мова Úkrajínsjka mova
Málsvæði Úkraína, Rússland, Hvíta-Rússland, Rúmenía, Moldóva, Kanada, Pólland, Ísrael, Bandaríkin, Kasakstan, Brasilía, Slóvakía
Heimshluti Fyrrum Sovétríki, Vestur-Evrópa, Asía, Norður-Ameríka
Fjöldi málhafa Uþb. 45.400.000
Sæti 26
Ætt Indóevrópskt
        Baltóslavneskt
        Slavneskt
        Austurslavneskt

                Úkraínska

Skrifletur {{{stafróf}}}
Opinber staða
Opinbert
tungumál
Úkraína
Viðurkennt minnihlutamál {{{minnihlutamál}}}
Fyrsta mál
heyrnarlausra
{{{fyrsta mál}}}
Stýrt af Úkraínsku tungumálastofnuninni
Tungumálakóðar
ISO 639-1 uk
ISO 639-2 ukr
ISO 639-3 {{{iso3}}}
SIL UKR
ATH: Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode.

Úkraínska (украї́нська мо́ва; með latnesku stafrófi: ukrayins'ka mova; IPA: ukrɑˈjinʲsʲkɑ ˈmɔwɑ) er slavneskt tungumál sem er talað í Úkraínu af 45,4 milljónum manna (2014) en er einnig algengt samskipta- og móðurmál í öðrum fyrrverandi Sovétríkjum. Úkraínska er rituð með afbrigði af kýrillíska stafrófinu. Hún er eitt þriggja mála sem nú eru notuð sem teljast til austurslavnesku málagreinarinnar, hin tvö eru rússneska og hvítrússneska.

Úkraínska

Greining[breyta | breyta frumkóða]

Úkraínska er austur-slavneskt mál innan indóevrópsku málaættarinnar. Austurslavnesk eru enn fremur rússneska og hvítrússneska.

Nafnorð hafa 7 föll. Auk þeirra 4 sem við þekkjum úr íslensku eru ávarpsfall, staðarfall og tækisfall. Úkraínska hefur hvorki ákveðinn né óákveðinn greini og tengisögn í nútíð (er) er ekki notuð.

Útbreiðsla[breyta | breyta frumkóða]


Útbreiðsla úkraínsku
Hinn úkraínskumælandi heimur

Ljósbleikur: opinbert mál
Vínrauður: mikið notað, víðast skilið eða talað; ekki opinbert

Mállýskur[breyta | breyta frumkóða]

Mállýskumunur hefur ekki verið mikill í úkraínsku og munur á milli mállýskna hefur minnkað mikið á 20. öld. Mállýskumunur er bæði hvað varðar framburð, orðaforða og málfræði. Sú úkraínska sem notuð er opinberlega og kennd í skólum byggist á mállýsku Kyjív, Vínnytsja og Poltava.

Stafagerð[breyta | breyta frumkóða]

Úkraínska er rituð með afbrigði af kýrillísku letri sem samanstendur af 33 bókstöfum.

Kýrillískur
bókstafur
Skrifletur Bókstafaheiti
og hljóðritun
IPA Umritun
А а 01-Russian alphabet-А а.svg а /ɑ/ /ɑ/ A
Б б 02-Russian alphabet-Б б.svg бе /bɛ/ /b/ B
В в 03-Russian alphabet-В в.svg ве /ʋɛ/ /ʋ/, /w/ V
Г г 04-Russian alphabet-Г г.svg ге /ɦɛ/ /ɦ/ R
Ґ ґ ґе /gɛ/ /g/ G
Д д 05-Russian alphabet-Д д.svg де /dɛ/ /d/ D
Е е 06-Russian alphabet-Е е.svg е /e/ /ɛ/ E
Є є є /je/ /jɛ/, /ʲɛ/ Je
Ж ж 08-Russian alphabet-Ж ж.svg же /ʒɛ/ /ʒ/ Zj
З з 09-Russian alphabet-З з.svg зе /zɛ/ /z/ Z
И и 10-Russian alphabet-И и.svg и /ɪ/ /ɪ/ Y eða I
I і і /i/ /i/ Í
Ї ї ї /ji/ /ji/, /jɪ/
Й й 11-Russian alphabet-Й й.svg йот /jɔt/ /j/ J
К к 12-Russian alphabet-К к.svg ка /kɑ/ /k/ K
Л л 13-Russian alphabet-Л л.svg ел /ɛl/ /l/ L
М м 14-Russian alphabet-М м.svg ем /ɛm/ /m/ M
Н н 15-Russian alphabet-Н н.svg ен /ɛn/ /n/ N
О о 16-Russian alphabet-О о.svg о /ɔ/ /ɔ/ O
П п 17-Russian alphabet-П п.svg пе /pɛ/ /p/ P
Р р 18-Russian alphabet-Р р.svg ер /ɛr/ /r/ R
С с 19-Russian alphabet-С с.svg ес /ɛs/ /s/ S
Т т 20-Russian alphabet-Т т.svg те /tɛ/ /t/ T
У у 21-Russian alphabet-У у.svg у /u/ /u/ Ú
Ф ф 22-Russian alphabet-Ф ф.svg еф /ɛf/ /f/ F
Х х 23-Russian alphabet-Х х.svg ха /xɑ/ /x/ Kh
Ц ц 24-Russian alphabet-Ц ц.svg це /t͡sɛ/ /t͡s/ Ts
Ч ч 25-Russian alphabet-Ч ч.svg че //t͡ʃɛ/ //t͡ʃ/ Tsj
Ш ш 26-Russian alphabet-Ш ш.svg ша /ʃɑ/ /ʃ/ Sj
Щ щ 27-Russian alphabet-Щ щ.svg ща /ʃt͡ʃɑ/ /ʃt͡ʃ/ Sjtsj
Ь ь 30-Russian alphabet-ь.svg м’який знак
/mjɑˈkɪj znɑk/
/ʲ/
Ю ю 32-Russian alphabet-Ю ю.svg ю /ju/ /ju/, /ʲu/
Я я 33-Russian alphabet-Я я.svg я /ja/ /jɑ/, /ʲɑ/ Ja

Auk þess sem tugatáknið sem er notað úrfellingarmerki: |з'їзд|.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Wikipedia
Wikipedia: Úkraínska, frjálsa alfræðiritið
Wikiorðabókin er með skilgreiningu á orðinu
  Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.