Íslenska stafrófið

Íslenska stafrófið
Aa	Áá	Bb	Dd	Ðð	Ee
Éé	Ff	Gg	Hh	Ii	Íí
Jj	Kk	Ll	Mm	Nn	Oo
Óó	Pp	Rr	Ss	Tt	Uu
Úú	Vv	Xx	Yy	Ýý	Þþ
Ææ	Öö

Íslenska stafrófið er stafróf sem er notað til að skrifa íslensku. Það hefur 32 bókstafi, eða 26 ef broddstafir eru ekki taldir með. Stafrófið á uppruna sinn í latneska stafrófinu, sem aftur á rætur að rekja til gríska stafrófsins. Í því eru eftirfarandi bókstafir:

A

Á

B

D

Ð

E

É

F

G

H

I

Í

J

K

L

M

N

O

Ó

P

R

S

T

U

Ú

V

X

Y

Ý

Þ

Æ

Ö

a

á

b

d

ð

e

é

f

g

h

i

í

j

k

l

m

n

o

ó

p

r

s

t

u

ú

v

x

y

ý

þ

æ

ö

Broddar (´) yfir sérhljóðum tákna hvorki áherslu né lengd heldur annað hljóðgildi. Fjórtán bókstafir tákna sérhljóð: a, á, e, é, i, í, o, ó, u, ú, y, ý, æ og ö. Auk þess mynda stafasamböndin au, ei og ey tvíhljóð. Átján bókstafir tákna samhljóð: b, d, ð, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v, x og þ. Tveir sérstafir í stafrófinu eru þorn og eð, og hefur stafurinn Þ verið í stöðugri notkun í íslensku frá upphafi.

Stafurinn Z var áður hluti af íslenska stafrófinu en var síðar felldur brott úr almennri stafsetningu til að einfalda hana. Eftir það var þó áfram heimilt að nota z í mannanöfnum þar sem hefð var fyrir notkun stafsins.

Samkvæmt ritreglum teljast C, Q, W og Z ekki til íslenska stafrófsins. Þeir koma þó fyrir í erlendum orðum, nöfnum og ættarnöfnum, og í eldri framsetningu voru þeir stundum taldir til viðbótarstafa.

Íslenskar stafrófsvísur

Stafrófsvísa eftir Þórarin Eldjárn hefur fest sig í sessi:

	A, Á, B, D, Ð, E, É, F, G, H, I, Í, J, K. L, M, N, O, Ó og P, eiga þar að standa hjá. R, S, T, U, Ú, V næst, X, Y, Ý, svo Þ, Æ, Ö. Íslenskt stafróf er hér læst í erindi þessi skrítin tvö.
	— Þórarinn Eldjárn

Hér er eldri útgáfa stafrófsvísu. Hún birtist fyrst í stafrófskveri séra Gunnars Pálssonar í Hjarðarholti, „Lítið ungt stöfunarbarn“, sem var prentað í Hrappsey árið 1782, og er talin vera eftir hann. Á síðari árum hafa bókstafirnir j og v þó yfirleitt verið bættir inn í vísuna; þeir stafir eru hér skáletraðir:

a, b, c, d, e, f, g eftir kemur h, i, j, k l, m, n, o, einnig p, ætla eg q þar standi hjá. r, s, t, u, v eru þar næst x, y, ý, z, þ, æ, ö allt Stafrófið er svo læst í erendi þessi lítil tvö.