Fara í innihald

Ílíjana Jotova

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Ílíjana Jotova
Румен Радев
Ílíjana Jotova árið 2026.
Forseti Búlgaríu
Núverandi
Tók við embætti
23. janúar 2026
ForsætisráðherraRosen Zheljazkov
VaraforsetiEnginn
ForveriRumen Radev
Persónulegar upplýsingar
Fædd24. október 1964 (1964-10-24) (61 árs)
Sófíu, Búlgaríu
ÞjóðerniBúlgörsk
StjórnmálaflokkurBúlgarski sósíalistaflokkurinn
MakiAndrej Jotov (g. 1985)
Börn1
HáskóliHáskólinn í Sófíu
École nationale d'administration
Strassborgarháskóli

Ílíjana Jotova (búlgarska: Илияна Йотова ; f. Malínova; 24. október 1964) er búlgörsk stjórnmálakona og blaðakona sem hefur verið forseti Búlgaríu frá 23. janúar 2026. Hún er meðlimur í Búlgarska sósíalistaflokknum og var áður varaforseti Búlgaríu í forsetatíð Rumen Radev frá 2017 til 2026. Hún tók við forsetaembættinu eftir afsögn Radev og er fyrsti kvenforseti í sögu Búlgaríu.

Æviágrip

[breyta | breyta frumkóða]

Ílíjana Malínova Jotova fæddist í Sófíu í búlgarska alþýðulýðveldinu þann 24. október 1964.[1][2] Hún nam við Lycée Français de Sofia.[3][2] Hún útskrifaðist með gráðu í búlgörsku og franskri mannfræði frá Háskólanum í Sófíu og fór síðar í sérnám við École nationale d'administration (ENA) í Strassborg og miðstöð evrópskra fræða við Strassborgarháskóla.[2]

Á níunda áratugnum vann Malínova sem hjúkrunarfræðingur á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu.[4] Frá 1990 til 1997 vann hún hjá búlgarska ríkissjónvarpinu sem fréttakona, ritstjóri, leikstjóri, kynnir og dagskrárstjóri.[3][5][2] Hún vann síðar sem framkvæmdastjóri fjölmiðlaþjónustu Búlgarska sósíalistaflokksins árið 1997.[6][5][2]

Stjórnmálaferill

[breyta | breyta frumkóða]
Jotova í umræðum um Schengen-samstarfið 19. apríl 2016.

Jotova var kjörin á búlgarska þingið í þingkosningum árið 2005 og hélt þingsæti sínu til ársins 2007.[5][2] Á kjörtímabili sínu var hún leiðtogi búlgörsku þingnefndarinnar hjá Þingmannasambandi Samtaka frönskumælandi ríkja og meðlimur í þingnefndinni til Evrópuráðsþingsins.[2]

Ferill á Evrópuþinginu (2007–17)

[breyta | breyta frumkóða]

Jotova var kjörin á Evrópuþingið árið 2007 og endurkjörin árið 2014.[7] Hún sat með þinghópi Framfarabandalags sósíalista og demókrata.[7][2]

Jotova var meðlimur í þingnefnd um innri markaðinn og neytendavernd (2007–09), sjávarútvegsnefnd (2009–14) og nefnd um undirskriftasafnanir (2009–14).[8] Frá 2012 til 2013 var hún jafnframt meðlimur í sérstakri nefnd um skipulagða glæpastarfsemi, spillingu og peningaþvætti. Eftir Evrópuþingskosningarnar 2014 var hún varaformaður nefndar um borgararéttindi, réttlæti og innanríkismál í formannstíð Claude Moraes.[3][8] Í þessu embætti var hún flutningsmaður skýrslu árið 2015 þar sem hvatt var til jafnrar dreifingar 40.000 flóttamanna meðal aðildarríkja Evrópusambandsins.[9]

Jotova var jafnframt formaður sendinefndar Evrópuþingsins á þingmannasamkomu ESB og Svartfjallalands og meðlimur í sendinefnd til Þingmannasambands Miðjarðarhafsríkja.[10] Hún var jafnframt meðlimur í millihóp Evrópusambandsins um gegnsæi, spillingu og skipulagða brotastarfsemi.[11]

Varaforseti Búlgaríu (2017–2026)

[breyta | breyta frumkóða]
Jotova ásamt Radev forseta og Jean-Claude Juncker forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í Sófíu 12. janúar 2018.

Í aðdraganda forsetakosninga Búlgaríu árið 2016 tilnefndi Búlgarski sósíalistaflokkurinn Jotova sem varaforsetaefni í forsetaframboði Rumens Radev. Eftir að Jotova var kjörin varaforseti sagði hún upp þingsæti sínu á Evrópuþinginu.[12] Sem varaforseti einbeitti Jotova sér að samskiptum við samfélög Búlgara erlendis og að því að efla búlgarska menntun og tungumál.[5] Þau sóru bæði embættiseið 19. janúar 2017 og tóku við embætti 22. janúar.[13][14]

Þann 1. febrúar 2021 tilkynnti Radev forseti opinberlega að þau Jotova myndi bjóða sig fram til annars kjörtímabils í forsetakosningunum það ár.[15] Radev sigraði mótframbjóðandann Anastas Gerdzhíkov í annarri umferð kosninganna þann 21. nóvember 2021 með 66% atkvæðanna.[16] Jotova hóf annað kjörtímabil sitt sem varaforseti þann 22. janúar 2022.[2]

Þann 21. mars 2024 mætti Jotova á ráðstefnu um menntamál í Lissabon þar sem hún hvatti til stofnunnar búlgarskrar menningarstofnunar erlendis til að efla búlgarska menningu og tungu á alþjóðavettvangi.[17]

Forseti Búlgaríu (2026–)

[breyta | breyta frumkóða]

Í ávarpi til þjóðarinnar 19. janúar 2026 tilkynnti Rumen Radev að hann hygðist segja af sér sem forseti.[18] Næsta dag afhenti Radev stjórnlagadómstól Búlgaríu uppsagnarbréf sitt.[19] Stjórnlagadómstóllinn samþykkti afsögn Radev formlega þremur dögum síðar.[20] Stuttu síðar yfirgaf Radev forsetahöllina með Jotova, sem var þá orðin nýr forseti landsins, og ávarpaði stuðningsmenn sína og lofaði því að hann myndi berjast í þeirra þágu í komandi þingkosningum.[21] Ílíjana Jotova varð formlega fyrsti kvenforseti Búlgaríu 23. janúar 2026, í aðdraganda áætlaðra þingkosninga. Áætlað er að hún ljúki kjörtímabili Radev.[2][22]

Einkahagir

[breyta | breyta frumkóða]

Auk móðurmáls síns, búlgörsku, talar Jotova reiprennandi frönsku og kann jafnframt rússnesku og ensku.[2] Jotova giftist Andrej Jotov, lækni sem hún kynntist á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu, árið 1985 og á með honum eitt barn.[4][2]

Tilvísanir

[breyta | breyta frumkóða]
  1. ↑ „Iliana IOTOVA – 8th parliamentary term“ (enska). European Parliament. 24 október 1964.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Karagyozov, Konstantin; Trifonov, Nikolay (23 janúar 2026). „UPDATED Iliana Iotova Becomes Bulgaria's President after Constitutional Court Ruling“. Bulgarian News Agency. Afrit af uppruna á 24 janúar 2026. Sótt 25 janúar 2026.
  3. 1 2 3 „Iliana Iotova“. Afrit af uppruna á 31. desember 2025. Sótt 24 janúar 2026.
  4. 1 2 „Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова“ [Forsetaherra Búlgaríu: Hver er eiginmaður Ílíjönu Jotova forseta?]. Vesti.bg(bg) (búlgarska). Netinfo. 23 janúar 2026. Afrit af uppruna á 23 janúar 2026. Sótt 25 janúar 2026. {{cite news}}: templatestyles stripmarker í |work= á staf nr. 1 (hjálp)
  5. 1 2 3 4 „Iliana Iotova becomes Bulgaria's first female president“. Bulgarian National Radio. 23 janúar 2026. Sótt 24 janúar 2026.
  6. ↑ „Профил на Илиана Йотова“ (búlgarska). personi.dir.bg. Afrit af uppruna á 25 október 2016. Sótt 25 október 2016.
  7. 1 2 „Key speakers | European Union Agency for Fundamental Rights“. fra.europa.eu. 28 ágúst 2014. Sótt 24 janúar 2026.
  8. 1 2 „8th parliamentary term | Iliana IOTOVA | MEPs | European Parliament“. europarl.europa.eu. 24 október 1964. Sótt 24 janúar 2026.
  9. ↑ „Refugee crush overwhelms EU Dublin rule“. Euronews. 10. september 2015. Afrit af uppruna á 14 apríl 2024. Sótt 24 janúar 2026.
  10. ↑ „Bulgaria's President Rumen Radev says he will resign ahead of snap election“. Al Jazeera. Afrit af uppruna á 19 janúar 2026. Sótt 24 janúar 2026.
  11. ↑ „Intergroup "Integrity, Transparency, Anti-Corruption and Organised Crime": List of the Members“ (PDF). European Parliament. 12 nóvember 2015. Sótt 26 janúar 2026.
  12. ↑ „Sendoff for Radev as Yotova becomes Bulgaria's first woman President“. The Sofia Globe. 23 janúar 2026. Sótt 24 janúar 2026.
  13. ↑ „New Bulgarian president takes oath of office“. Associated Press. 19 janúar 2017. Sótt 26 janúar 2026.
  14. ↑ „Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down“. Novinite. 23 janúar 2026. Sótt 26 janúar 2026.
  15. ↑ „Bulgarian President Radev Announces Pitch for Second Term“. balkaninsight.com. Balkan Inside. febrúar 2021. Afrit af uppruna á 18 nóvember 2021. Sótt 25 janúar 2026.
  16. ↑ Телевизия, Нова (21 nóvember 2021). „Паралелно преброяване при 100%: Радев печели балотажа в битката за "Дондуков 2"“. nova (búlgarska). Afrit af uppruna á 3. september 2023. Sótt 25. september 2025.
  17. ↑ „Iliana Iotova: "Sunday schools are the most visible result of the policy for Bulgarians abroad"“. Bulgarian National Radio. 21. mars 2024. Sótt 25 janúar 2026.
  18. ↑ „На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео)“. offnews.bg (búlgarska). 19 janúar 2026. Sótt 19 janúar 2026.
  19. ↑ „Радев официално подаде оставка пред Конституционния съд“. offnews.bg (búlgarska). 20 janúar 2026. Afrit af uppruna á 21 janúar 2026. Sótt 20 janúar 2026.
  20. ↑ „Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова“. 24Chasa.bg (búlgarska). 23 janúar 2026. Sótt 23 janúar 2026.
  21. ↑ „"Много сме, не могат да спрат вълната". Радев напусна президентството, Йотова е първата жена държавен глава“. mediapool.bg (búlgarska). 23 janúar 2026. Sótt 23 janúar 2026.
  22. ↑ „Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down“. Sofia News Agency. 23 janúar 2026. Sótt 27 janúar 2026.


Fyrirrennari:
Rumen Radev
Forseti Búlgaríu
(23. janúar 2026 –)
 Eftirmaður:
Enn í embætti


Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Ílíjana_Jotova&oldid=1945900“