Árni Björnsson

Árni Björnsson (f. 16. janúar 1932) er doktor í menningarsögu, oft kallaður þjóðháttafræðingur. Hann fæddist og ólst upp í Dölum. Hann varð stúdent frá MR 1953 og tók cand.-mag.-próf í íslenskum fræðum við Háskóla Íslands í janúar 1961. Veturinn 1956 til 1957 í Prag sem fulltrúi Stúdentaráðs HÍ hjá Alþjóðasamtökum stúdenta. Íslenskukennari við háskólann i Greifswald, þá Austur-Þýskalandi, 1961 til 1962, og við Freie Universität í Berlín (þá Vestur-Berlín) 1963 til 1965. Kom aftur til Íslands og kenndi íslensku og þýsku við MR 1965 til 1969, en vann jafnframt á Handritastofnun Íslands, forvera Árnastofnunar, og gaf þar út Laurentíusar sögu biskups frá 14. öld. Hann var síðan forstöðumaður þjóðháttadeildar Þjóðminjasafns Íslands frá 1969 til 2002. Árni er einkum þekktur fyrir rit sín um íslenskar hátíðir og tyllidaga, og siði og þjóðtrú sem tengjast þeim. Þekktasta verk hans er líklega Saga daganna (1993) en sú bók er jafnframt doktorsritgerð hans. Árni var sæmdur Fálkaorðunni árið 2018.

Erlendis er Árni einkum kunnur meðal áhugamanna um tónlist og leikverk Wagners eftir að úr kom bók hans um Wagner og Völsunga, þar sem sýnt er fram á að efniviður í Niflungahring Wagners er einkum sóttur í íslenskar eða norrænar fornbókmenntir.

Í tilefni af 85 ára afmæli Árna 2017 var gefið út mikið safn greina eftir hann undir nafninu Í hálfkæringi og alvöru. Þar eru þættir um fræði, skáldlist, menningarsögu, heimsmálin og einkennilega menn. Bókin er 848 síður að stærð og var útgefandi Hið íslenska bókmenntafélag.

Helstu rit

Jól á Íslandi - 1963
Almennir þjóðhættir (Saga Íslands II) 1975.
Saga daganna (frumgerð) - 1977
Icelandic Feasts and Holidays - 1980
Merkisdagar á mannsævinni (frumgerð) 1981
Í jólaskapi - Myndir eftir Hring Jóhannesson 1983
Gamlar þjóðlífsmyndir - ásamt Halldóri J. Jónssyni 1984
Þorrablót á Íslandi - 1986
Íslandsmyndir Mayers - ásamt Ásgeiri S. Björnssyni 1986
Hræranlegar hátíðir - 1987
Eyjar í Snæfellsnes- og Dalasýslu - Árbók Ferðafélags Íslands 1989
Tímatal (Íslensk þjóðmenning VII) 1990.
Íslenskt vættatal - 1990
Saga daganna - doktorsrit 1993
High Days and Holidays in Iceland - 1995
Merkisdagar á mannsævinni - lengri gerð 1996
Dalaheiði - Árbók Ferðafélags Íslands 1997
Wagner og Völsungar - 2000 (þýsk og ensk þýðing 2003)
Íslenskt mannlíf milli stríða - 2003 (Úr torfbæjum inn í tækniöld I, 11--281)
Saga jólanna - 2006
Kirkjustaðir í Snæfellsnessprófastsdæmi (með öðrum, Kirkjur Íslands 15) 2010.
Kirkjustaðir í Dalaprófastsdæmi (með öðrum, Kirkjur Íslands 16) 2010.
Í Dali vestur - Árbók Ferðafélags Íslands 2011
Sigursveinn, baráttuglaður brautryðjandi. Ævisaga Sigursveins D. Kristinssonar - 2017
Í hálfkæringi og alvöru. Þættir um fræði, skáldlist, menningarsögu, heimsmálin og einkennilega menn í 85 ár - Afmælisrit 2017
Kirkjustaðir í Vestfjarðaprófastsdæmi (með öðrum, Kirkjur Íslands 26) 2017.
„Um vésögn Sóleyjarkvæðis“ - Í bókinni Sóley sólufegri í ritstjórn Silju Aðalsteinsdóttur 2017
Söguslóðir í Dölum - 2020

Tenglar

Ritaskrá Árna Björnssonar – Af vef Þjóðminjasafns^{[óvirkur tengill]}
Kynning á bókinni Saga jólanna Geymt 14 desember 2009 í Wayback Machine
Framlag ÁB til Árbóka Ferðafélags Íslands – Af vef Ferðafélagsins^{[óvirkur tengill]}
Árni Björnsson: Hljóðritasafnið í Berlín og Jón Leifs Geymt 6 september 2007 í Wayback Machine
Úr Sögu daganna. – Af Visir.is Geymt 13 desember 2010 í Wayback Machine
Hvaða rannsóknir hefur Árni Björnsson stundað - Vísindavefur