Wikipedia:Grein um mig

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Þessi síða inniheldur ráð og upplýsingar fyrir einstaklinga sem minnst er á (eða félagasamtök, hóp eða annað sem þeir tengjast nánum böndum) í Wikipediu. Einkum er þessi síða fyrir þá sem þekkja ekki til Wikipediu eða hvernig hún virkar.

Sem stærsti alfræðivefur jarðar þá eru greinar um lifandi fólk mikilvægt efni.

Lesið þetta fyrst[breyta]

Wikipedia-greinar eru skrifaðar af sjálfboðaliðum, ágreiningsmál eru leyst á spjallsíðum viðkomandi greina. Því getur hver sem er breytt greinum en aðrir geta líka vaktað greinarnar og verndað gegn skemmdarverkum. Wikipedia leggur áherslu á nákvæmni í æviágripum, því er hjálp handan við hornið ef þú þarfnast hennar.

Athugið að mestöll hjálp sem veitt er kemur frá sjálfboðaliðum, því er mikilvægt að sýna stillingu, biðja um hjálp ef óvissa ríkir og forðast að áreita þá sem veita aðstoðina.

Stjórnendur geta bannað fólk ef það:

  • hagar sér á óviðeigandi máta samkvæmt reglum Wikipediu
  • reynir að þvinga aðra, hvort sem er með árásum eða hótunum, jafnvel lögfræðilegum
  • sýnir af sér fádæma ókurteisi

Athugasemd til ritstjóra[breyta]

Vinsamlegast athugið eðli þessarar síðu. Hún gerir ráð fyrir engri þekkingu viðkomandi á Wikipediu, eðli hennar og tilgangi. Hún reynir að aðstoða þá með því að:

  1. upplýsa um grundvallarstaðreyndir, hvernig á að snúa sér í álitamálum
  2. útskýra helstu reglur og venjur sem eiga að tryggja að reglum sé framfylgt — ef viðkomandi þekkir ekki venjurnar þá geta þeir ekki leitað sér hjálpar á eins hagkvæman máta.

Yfirlit[breyta]

Hvernig æviágrip verða til[breyta]

Hver sem er má búa til grein á Wikipediu, innan víðrar skilgreiningar:

Almennt efni: Skal vera ritað á hlutlausan máta, skal ekki brjóta gegn reglunum um það sem Wikipedia er ekki, og vera um markvert efni.

(Almennt þá þýðir „markvert“ hvorki „frægt“ né „mikilvægt“. Þetta snýst meira um að áreiðanlegar heimildir hafi veitt viðfangsefninu eftirtekt og að það sé markvert að einhverju leyti. Þetta skilyrði tryggir það að greinahöfundar geti leitað í margvíslegar viðurkenndar heimildir.)

Æviágrip lifandi fólks: Skal vera yfir vafa hafið og ritað með sanngirni og traustar heimildir að leiðarljósi, langt umfram það sem almennar greinar krefjast.

Hver sem er má eyða efni í æviágripum sem styðst ekki við heimildir, er illa unnið eða að öðru leyti óviðeigandi fyrir æviágrip. Þar með talið efni sem gefur upp viðkvæmar persónuupplýsingar eins og heimilisfang og viðkvæm málefni eins og kynhneigð og trú (nema slíkt tengist greininni með beinum hætti). Sjá nánar reglur um æviágrip lifandi fólks.

Hver sem er getur breytt grein sem byggð er á framangreindum forsendum, í sumum tilfellum getur lokaákvörðun komið eftir umræður á spjallsíðu eða eftir gerðardóm. Greinar eru ritaðar af samfélaginu, enginn einn hefur úrslitavaldið fyrir ákveðna grein eða æviágrip. Stundum getur ritrýnin tekið tíma ef um stærri mál er að ræða; einfaldar villur, neikvæðni og rógburð er yfirleitt fljótlegt að lagfæra.

Stjórnendur geta tekið mark á óskum viðkomandi einstaklings ef málið er umdeilanlegt eða ef efniviðurinn er lítt umtalaður í öðrum heimildum. Jafnframt geta stjórnendur hunsað óskir ef það að hlýta þeim myndi stofna í hættu hlutleysi greinar eða rýra verulega gæði hennar.

Að breyta eigin æviágripi[breyta]

Að breyta æviágripi þínu á Wikipediu getur sýnst vera mikið verk, einkum ef greinin er illa skrifuð, hefur orðið fyrir skemmdarverki eða á við önnur vandamál að stríða. Þessi kafli tilgreinir hvernig þú getur snúið þér í málinu. Yfirleitt letur Wikipedia fólk til að breyta efni sem það er of nátengt tilfinningalega.

Hafa samband[breyta]

  • Best er að fara í Pottinn sem er skoðaður af notendum á hverjum degi. Þar er best að smella efst á plústáknið (+) og setja heiti greinarinnar í Fyrirsögn og tilgreina erindi þitt í stóra textasvæðinu þar fyrir neðan (beinn tengill til að starta umræðu í Pottinum). Aðrir staðir eru spjallsíða viðkomandi greinar og spjallsíða þín ef þú ert skráður notandi.
  • Ef þú vilt ræða málið undir færri augu þá er hægt að senda stjórnendum tölvupóst með því að fara á notendasíðu þeirra og smella í vinstri valmynd á Senda þessum notanda tölvupóst. Flestir þeirra koma fram undir nafni. Lista yfir alla stjórnendur er einnig að finna hér.

Að breyta sjálfur[breyta]

Það getur verið hraðvirkt að breyta efni á Wikipediu sjálfur. Ef þú gerir það, þá skaltu þó hafa í huga að fólkið sem þú vinnur þar á móti er ábyrgt fyrir þúsundum greina, greinin sem er þér tengd og er þér hjartans mál er líklega ekki það sem aðrir hafa mestan áhuga á. Notendur hjálpa yfirleitt með glöðu geði ef vandamáli er lýst kurteisislega en ókurteisi, ritskoðun og tilraunir til þvingana geta leitt til banns eða álíka og það hjálpar engum.

  • Iðulega er best að breyta greininni ef um er að ræða einfalda villu sem flestir ættu að geta fallist á að sé réttmæt leiðrétting. Ávallt ætti að setja inn athugasemd á spjallsíðu greinarinnar þar sem kemur fram hver þú ert, hverju þú breyttir og hvers vegna. Dæmi um einfaldar leiðréttingar eru:
    • fjarlægja augljós skemmdarverk
    • lagfæra málfar og flæði greinar
    • breyta staðreyndavillum (þú þarft að geta sannreynanlegra heimilda)
    • fjarlægja kafla sem skekkja æviágripið og sem teljast ekki tilheyra alfræðiriti. Ef um er að ræða persónuupplýsingar sem þú vilt eyða út varanlega, vinsamlegast leitaðu hjálpar hjá stjórnendum (möppudýr).
  • Ef þú ert að fjarlægja efni sem getur ekki heimilda, samanber reglur um æviágrip lifandi fólks:
    • Umdeilanlegt efni um lifandi fólk sem getur ekki heimilda eða er unnið úr vafasömum heimildum skal þegar í stað fjarlægja án umræðna hvort sem um er að ræða æviágrip, aðra grein, spjallsíðu, notendasíðu eða aðra síðu.
    • Fjarlægið efni sem getur ekki heimilda, sem stenst ekki regluna um engar frumrannsóknir, sem byggir eingöngu á útgefnu efni viðkomandi aðila og annað sem stenst ekki reglur Wikipediu.
  • Ef þú ákveður að breyta æviágripi þínu (eða grein tengda þér, svo sem um hljómsveit, félagasamtök, fyrirtæki eða annað) lestu þá áfram um þær væntingar sem þú getur gert.

Hafa ber í huga[breyta]

  • Wikipedia er með reglur um innihald greina, uppbyggingu þeirra og hegðan þeirra sem rita og breyta greinum, einnig á spjallsíðum
  • Sá sem æviágrip er um eða einhver nákominn viðkomandi er sjaldnast hlutlaus og því erfitt fyrir viðkomandi að breyta grein á hlutlausan máta. Einnig getur viðkomandi skort reynslu í að vinna með hugbúnað Wikipediu og upp úr þessu sprottið misskilningur sem getur leitt til banns. Ef ber á slíku skal draga andann djúpt og ræða málin við aðra notendur og stjórnendur og leyfa þeim sem eru reyndari í greinaskrifum að hjálpa þér.
  • Ekki er hægt að verða við hverri bón. Wikipedia er uppflettirit. Ef breyta ætti æviágripum þannig að það þóknaðist viðkomandi þá myndi gildi greinarinnar og Wikipediu í heild skerðast. Hins vegar ættirðu að minnsta kosti að geta ætlast til þess að greinin sé byggð á staðreyndum og áreiðanlegum heimildum, sé ekki í anda sorprita eða slúðurblaða. Greinin ætti að vera alfræðileg.
  • Í sumum tilfellum getur það gerst að tilraun til að hindra birtingu efnis eða til að breyta því valdi því að athygli sé vakin á viðkomandi efni umfram það sem ella hefði verið. Ef þetta gæti valdið slíkri athygli er líklega best að hafa samband með tölvupósti eða halda sig við spjallsíðu viðkomandi greinar.

Að láta í sér heyra[breyta]

Sum hegðan leiðir nær alltaf til þess að aðstoð er veitt. Hér má nefna það að leita sér hjálpar (virðið það að nær allir hér eru sjálfboðaliðar) og spyrjast fyrir um hver getur veitt aðstoðina ef viðkomandi getur ekki liðsinnt þér frekar.

Önnur hegðan getur leitt til verri málaloka. Ritstríð þar sem efni greinar er sí og æ breytt aftur til eigin smekks án umræðu er illa séð, vinna ber með öðrum notendum að efni greina og reynið að komast að samkomulagi. Síendurtekin ritstríð, hótanir, þvermóðska eða síendurteknar breytingar sem samræmast ekki hlutleysisreglunni geta leitt til þess að hinn brotlegi sé bannaður. Þolinmæði gagnvart slíkri hegðan er takmörkuð, jafnvel þó viðkomandi sé að lagfæra til betri vegar. Munið að hafa samband við aðra notendur til að forðast slíkt og stjórnendur ef aðrir notendur sýna af sér þessa sömu hegðan.

Eldri útgáfur greina og leitarvélar[breyta]

Wikipedia geymir innihald eldri útgáfna greina. Einungis nýjasta útgáfan er tengd frá leitarvélum líkt og Google sem og í leit innan Wikipediu. (Allar greinar á Wikipediu sem innihalda /w/ í slóðinni eiga ekki að sjást í leitarvélum, þar með taldar eldri útgáfur greina).

  • Eldri útgáfur síðna sem innihalda viðkvæmar athugasemdir má eyða úr almannasýn ef stjórnendur samþykkja að það sé við hæfi. Eldri útgáfur geta innihaldið viðkvæmar upplýsingar líkt og um persónuhagi, sérstakir stjórnendur geta þá eytt þeim, sem stendur hefur enginn Íslendingur réttindi til þessa né sóst eftir því. Sjá má lista yfir þá notendur sem geta gert þetta á en:Wikipedia:Oversight og nánari upplýsingar á þessari síðu.
  • Wikipedia getur ekki ráðið innihaldi annarra vefsetra. Sumir vefir geta innihaldið eldri útgáfu af síðu; eðli Internetsins kemur í veg fyrir að hægt sé að meina þeim það. Sumir munu fjarlægja síður gegn beiðni en aðrir ekki.


Væntingar[breyta]

Hvers geturðu vænst[breyta]

  1. Þau mál sem stríða gegn reglunum um æviágrip lifandi fólks eru tekin föstum tökum. Ef vandamálið er augljóst er breytingin yfirleitt gerð samstundis eða fljótlega. Ef málið er flóknara þá þurfa umræður að fara fram.
  2. Ef að wikisamfélagið samþykkir það að þú sért ekki mjög markverður eða aðeins um stundarsakir þá getur þú farið fram á að láta eyða greininni.
  3. Ef þú ert aðeins markverður vegna ákveðins máls eða atviks og ekki að öðru leyti nema vegna hlutverks þíns þar, þá getur verið að grein um málið eða atvikið sé réttari vettvangur fyrir upplýsingar um þig frekar en æviágrip.
  4. Sérhver grein sem tengist þér ætti að vera alfræðileg eðlis og ekki sem blaðagrein, engar upphrópanir eða stílfærsla í texta og rituð aðeins út frá góðum heimildum.

Hvers geturðu ekki vænst[breyta]

  1. Þú getur ekki vænst þess að ritarar á Wikipediu skrifi greinina eftir þínu höfði.
  2. Þú getur ekki vænst þess að þú verðir eini ritstjóri greinarinnar.
  3. Þú getur ekki vænst þess að allir séu sammála þér um mat þitt á sjálfum þér eða efninu sem þér tengist.

Að koma í veg fyrir endurtekningu[breyta]

Wikipedia hefur ýmis ráð til að koma í veg fyrir að sama vandamál komi aftur upp eftir að það er leyst. Það ber að taka það fram að þetta eru traustar aðferðir en ekki endanleg lausn, það er þess virði að skoða greinina við og við til að tryggja það sjálfur.

  1. Samþykki og bæting — þegar að samþykki er um mál eða vandræðakaflar ræddir, þá næst oftast samstaða um þá (nær oftast en ekki alltaf).
  2. Innígrip stjórnenda — ef að vandamálið er annar notandi sem breytir grein til verri vegar í sífellu, þá er hægt að beina erindi til stjórnenda. Það er langbest ef þú getur haldið ró þinni þegar þú tilkynnir vandamálið og hafir þegar reynt að leysa málið með viðkomandi notanda. Það hjálpar stjórnendum að sjá hvar vandamálið liggur og að samþykki liggi ekki fyrir eftir umræður.
  3. Síðuvernd — hægt er að vernda síður á mismunandi máta til að koma í veg fyrir handahófskennd skemmdarverk eða skemmdir framdar undir nafnleysi. Sjaldnast er greinin vernduð til framtíðar en yfirleitt nægir tímabundin verndun á meðan deilur standa yfir.
  4. Eyðingarumræða — síðu, sem fallist hefur verið á að eyða, ætti ekki að búa til aftur nema góð ástæða liggi að baki. Ef síða er endurvakin þannig án umræðna getur það talist sem brot á hegðunarreglum.

Ef ekkert af ofangreindu hefur virkað þá skal hafa samband við Wikimedia Foundation sem rekur Wikipediu.

Wikimedia Foundation Inc.
P.O. Box 78350
San Francisco, CA 94107-8350
United States
Telephone: +1-415-839-6885
Fax: +1-415-882-0495
E-mail: Infoen-wikipedia.png

Ísland[breyta]

Wiki Ísland leitaði eftir leiðbeiningum frá Persónuvernd vegna greina um lifandi fólk. Svar barst 24. mars 2006. Leiðbeiningarnar má lesa á þessari síðu: Wikipedia:Leiðbeiningar Persónuverndar.

Þess skal þó geta að vefir Wikimedia Foundation eru hýstir í Flórída-fylki í Bandaríkjunum og því gilda lög þar yfir öll skrif á Wikipediu, þessa álits var leitað til að gæta þess að þau brytu ekki í bága við íslensk lög.



Wikipedia samfélagið
Potturinn | Samfélagsgátt | Gátlistinn | Handbókin
Reglur: Hlutleysisreglan | Sannreynanleikareglan | Engar frumrannsóknir |

Æviágrip lifandi fólks | Máttarstólpar Wikipedia | Markvert efni

Önnur stefnumál: Nafnavenjur | Flokkakerfið | Viðhald | Deilumál | Framkoma á Wikipediu
Notendur: Möppudýr | Vélmenni | Hver erum við? | Notendur eftir breytingafjölda | Notendakassar
Annað: Samvinna mánaðarins | Tillögur að úrvalsgreinum | Tillögur að gæðagreinum | Bezt í heimi | Merkisáfangar | Hugtakaskrá