Verðtrygging

Verðtrygging er aðferð notuð til að tryggja að fjárskuldbindingar haldi verðgildi sínu, þó að gjaldmiðillinn sem þær eru í falli í verði. Með verðtryggingu er tryggt að endurgreiðslur í framtíðinni haldi verðgildi sínu frá þeim degi, sem lán er veitt eða sparnaður hefst. Á Íslandi hafa verðtryggð lán verið boðin um árabil, þannig að lán eru tengd við vísitölu neysluverðs, það er að segja lánin hækka í sama hlutfalli og verðbólga. Verðtrygging er gjarnan notuð þar sem verðbólga er há eða hefur verið há, t.d. á Íslandi þar sem yfirleitt er miðað við lánskjaravísitölu, sem hefur verið notuð frá árinu 1979. Tvenns konar aðferðum er beitt við að verðtryggja lán, annars vegar eru verðbætur reiknaðar og lagðar á afborganirnar lánsins og hins vegar á höfuðstólinn.

Verðtrygging felst í því að verð á vöru, þjónustu eða skuldbindingum er hækkað eftir fyrirfram ákveðnum reglum, oftast vísitölum reiknuðum af viðurkenndum aðilum. Allmargar ólíkar vísitölur eru reiknaðar út hér á landi. Í riti Seðlabankans, Hagtölum mánaðarins, eru birtar sjö vísitölur. Fleiri vísitölur eru reiknaðar út reglulega. Einnig eru notaðar aðferðir við verðtryggingu sem taka mið af mörgum vísitölum. Hækkun lánskjaravísitölunnar hefur því víðtæk áhrif. Hún veldur því til dæmis að skuldir þeirra sem tekið hafa verðtryggð lán hækka og greiðslubyrði þyngist.

Tengill

• Vísindavefurinn: „Hvers vegna lækka ekki verðtryggð lán þegar verðbólga lækkar?“
• Vísindavefurinn: „Hvað mörg lönd í heiminum leyfa verðtryggingu lána?“
• Er verðtrygging vond?; grein í Fréttablaðinu 2006
• Ókostir við afnám verðtryggingar, frétt á vef Rúv.is 27. nóvember 2011
• Draga úr vægi verðtryggingar, frétt á vef Rúv.is 24. nóvember 2011
• Óttast óverðtryggð húsnæðislán, frétt á vef Rúv.is 29. nóvember 2011
• Undirskriftasöfnun Hagsmunasamtaka heimilanna um afnám verðtryggingar meðal annars

  Þessi grein er stubbur sem ekki hefur verið settur í undirflokk. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina, eða með því að flokka hana betur.