Stafafura

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Stafafura
Strandfura (Pinus contorta spp. contorta) í Washington-fylki, BNA
Strandfura (Pinus contorta spp. contorta) í Washington-fylki, BNA
Ástand stofns
Vísindaleg flokkun
Ríki: Jurtaríki (Plantae)
Skipting: Berfrævingar (Pinophyta)
Flokkur: Barrtré (Pinopsida)
Ættbálkur: Pinales
Ætt: Þallarætt (Pinaceae)
Ættkvísl: Furur (Pinus)
Undirættkvísl: Pinus
Tegund: P. contorta
Tvínefni
Pinus contorta
Douglas

Stafafura (fræðiheiti: Pinus contorta) er sígræn jurt af þallarætt. Tegundin kemur upprunalega frá Norður-Ameríku, s.s. Kanada og Alaska en vex allt suður til Kaliforníu.

Lýsing[breyta]

Stafafura er fljótvaxin og harðger, þolir vel salt og kelur lítið. Hún sáir sér auðveldlega. Hún gerir ekki miklar kröfur til jarðvegarins, enda getur hún vaxið í bergurð. Þó vex hún best í hlýjum, nokkuð þurrum og næringarríkum móajarðvegi. Hún er sólelsk en þolir vel hálfskugga. Henni er einnig hætt við snjóbroti vegna þess hve greinar hennar eru gildar.

Tréð getur orðið 30 40 metra hátt í heimkynnum sínum, þó getur deilitegundin ssp. murrayana oft náð 50 metra hæð.

Stafafura er tveggjanála-fura og eru tvær nálar í hverju pari. Þær eru gjarnan örlítið snúnar, um 3 til 7 sentímetrar á lengd. Könglarnir eru að sama skapi 3 til 7 sentímetrar og þurfa sumir hverjir að komast í blússandi hita (s.s. í skógareldum) til að opnast og sleppa fræjum sínum.

Á ungum trjám er krónan keilulaga en verður oft egglaga með hvelfdum toppi. Börkurinn er grár til grábrúnn og alsettur flögum sem geta verið allt að 2,5 mm þykkar. Brumin eru rauðbrún, umlukin harpixi.

Stafafura blómgast í júní, könglarnir hanga á trjánum í 2 til 3 ár.

Deilitegundir[breyta]

  • P. contorta ssp. contorta - strandfura, vex við strönd Kyrrahafs, frá suðurhluta Alaska til Kaliforníu
    • P. contorta ssp. contorta var. contorta - afbrigði strandfuru, vex frá Alaska til norðvestur-Kaliforníu
    • P. contorta ssp. contorta var. bolanderi - afbrigði strandfuru se vex í Medocino-fylki í Kaliforníu. Þríst einstaklega vel í súrum jarðvegi, vaxtarlagið er lægra en á venjulegri strandfuru (runni).
  • P. contorta ssp. latifolia - raftafura, vex í Klettafjöllum, frá Yukon til Kólóradó. Stofninn er yfirleitt beinn, mun hávaxnari en aðrar deilitegundir.
  • P. contorta ssp. murrayana - vex í Cascade-fjöllum auk Sierra Nevada, í suðurhluta Washington-fylkis og suður til norður-Kaliforníu. Hefur ljósgrænar nálar og þunnan börk. Könglarnir opnast sama haust og þeir þroskast.

Notkun[breyta]

Stafafura er vinsælt skógræktartré og er alla jafna notuð sem jólatré. Það er þó talið illgresi í sumum hlutum Nýja-Sjálands.

Á Íslandi[breyta]

Stafafura er eitt algengasta tréð sem notað er í skógrækt á Íslandi. [1] Fræ voru flutt til landsins fyrst árið 1936 til Hallormsstaðar. Kvæmi frá Skagway, suðaustur Alaska, þótti hentugt fyrir íslenskar aðstæður. Fyrstu sjálfsáðu plönturnar voru skráðar 1976.

Tilvísanir[breyta]

Heimild[breyta]

Einkennismerki Wikiorðabókar
Wikiorðabókin er með skilgreiningu á orðinu
Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
Einkennismerki Wikilífvera
Wikilífverur eru með efni sem tengist