Skýstrokkur

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Skýstrokkur í Oklahoma.

Skýstrokkur, skýstrókur[1] eða hvirfilbylur er ofsalegt, hættulegt óveður. Hann samanstendur af loftdálki sem nær alveg niður að yfirborði jarðar og skúraskýi, eða stundum bólstraskýi. Skýstrokkar eru til í allskonar stærðum en eru oftast í lögun trektar þar sem mjórri endi skýstrokksins snýr niður og er oft umkringdur af ryki og rusli.

Í flestum skýstrokkum er vindhraði milli um það bil 64 km/klst. og 177 km/klst.. Þeir eru yfirleitt um 75m að breidd og geta farið nokkra kílómetra áður en þeir eyðast. Sumir skýstrokkar eru með vindhraða yfir 480km/klst., eru yfir 1,6km að breidd og geta farið nokkur hundruð kílómetra áður en þeir eyðast.[2]

Skýstrokkar hafa sést í öllum heimsálfum nema Suðurskautslandinu. Samt sem áður gerast flestir skýstrokkar í svokallaða Tornado Alley í Bandaríkjunum en þeir geta gerst hvar sem er í Norður-Ameríku.[3] Þeir líka gerast stundum í Suður- og Austur-Asíu, á Filippseyjum, í austanverðri Suður-Ameríku, sunnanverðri Afríku, norðvestanverðri og suðaustanverðrí Evrópu, vestanverðri og suðaustanverðri Ástralíu, og Nýja-Sjálandi.[2]

Skilgreiningar[breyta]

Samkvæmt Veðurstofu Íslands er skilgreining á skýstrokki vindsveipur með „þvermál 100m eða meira vindhraði allt að 100m/s“.[4] Vindsveipur með þvermál 10m eða meira og vindhraði allt að 50m/s heitir sandstrokkur eða vatnsstrokkur, og sveipur með þvermál 1m eða meira og vindhraði allt að 10m/s er ryksveipur.[4]

Sandstrokkur á Íslandi[breyta]

Árið 2007 gerðist lítill sandstrokkur á Skeiðarársandi.[4]

Heimildir[breyta]

  1. „Skýstrókur á Skeiðarársandi“. Veðurstofa Íslands, skoðað þann 13. nóvember 2009.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica. „Tornado: Global occurrence“, skoðað þann 13. nóvember 2009.
  3. Sid Perkins. „Tornado Alley, USA“, skoðað þann 13. nóvember 2009.
  4. 4,0 4,1 4,2 „Sveipir á Skeiðarársandi“. Veðurstofa Íslands, skoðað þann 13. nóvember 2009.

Tengt efni[breyta]

Tenglar[breyta]

The Earth seen from Apollo 17 with white background.jpg  Þessi náttúruvísindagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.