Stofn (málfræði)

Fyrir aðrar merkingar orðsins má sjá aðgreiningarsíðuna.

Stofn kallast sá hluti orðs sem ekki breytist í beygingu.

Stofn nafnorða

Stofn nafnorða má finna með því að sjá hvaða hluti orðsins er eins í öllum föllum. (Stofn sterka nafnorða finnst í þolfalli eintölu) Stofn veikra nafnorða finns með því að taka sérhljóðann frá nf et

• stofn orðsins ‚hestur‘ er ‚hest‘
• stofn orðsins ‚kona‘ er ‚kon‘
• stofn orðsins ‚tunna er ,tunn‘

Hjá sumum nafnorðum er -r stofnlægt í endingu orðs (t.d. veður > veðri).

Stofn lýsingarorða

Stofn lýsingarorða má finna með því að setja orðið í kvenkyn nefnifall eintölu.

• (hann er) stór → (hún er) stór
• (hann er) dapur → (hún er) döpur
• (hann er) ungur → (hún er) ung

Stofn sagnorða

Það er einfaldast að finna stofn sagnorða með því að skoða orðið í stýfðum boðhætti- þ.e.a.s. boðháttur án persónuendinga (til dæmis gef fyrir gefa, sel fyrir selja og send fyrir senda). Hann er oftast eins og nafnháttur að frádregnu -a eða -ja.

Í veikum sögnum, sem beygjast eftir fjórða flokki (eins og baka, kalla, skrifa), er stafurinn a hluti af stofninum. Stofninn af veiku sögninni baka er baka, stofn sagnarinnar kalla er kalla og stofn sagnarinnar skrifa er skrifa. Stafurinn a helst í boðhætti, til dæmis baka þú, kalla þú.

Dæmi

• Stofn sagnorðsins „kaupa“ er kaup
• Stofn sagnorðsins „fara“ er far
• Stofn sagnorðsins „taka“ er tak
• Stofn sagnorðsins „telja“ er tel
• Stofn sagnorðsins „elska“ er elska
• Stofn sagnorðsins „velja“ er velja
• Stofn sagnorðsins „baka“ er baka
• Stofn sagnorðsins „kalla“ er kalla
• Stofn sagnorðsins „skrifa“ er skrifa
• Stofn sagnorðsins „hrópa“ er hrópa

Tengt efni

• Myndan
• Orð
• Rót

Tenglar

• Vísindavefurinn: „Hvernig finn ég stofn sagnorða?“
• Vísindavefurinn: „Má ég segja „Farðu út í búð og keyptu fyrir mig..." eða á að segja kauptu?“
• Stofn-R á síðunni BRAGI

  Þessi málfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.