Norðursnjáldri

Norðsnjáldri
Færeyskt frímerki með mynd af norðursnjáldrum Stærð norðursnjáldra miðað við meðalmann
Ástand stofns
Viðkvæmt (TNC)
Vísindaleg flokkun
Ríki: Dýraríkið (Animalia) Fylking: Seildýr (Chordata) Flokkur: Spendýr (Mammalia) Ættbálkur: Hvalir (Cetacea) Undirættbálkur: Tannhvalir Odontoceti Ætt: Svínhveli Ziphidae Ættkvísl: Mesoplodon Tegund: M. bidens
Tvínefni
Mesoplodon bidens Sowerby, 1804
Útbreiðslusvæði norðursnjáldra (blár litur)

Norðursnjáldri (fræðiheiti: Mesoplodon bidens), einnig svínhvalur, er meðalstór tannhvalur og er ein af tveimur tegundum í ættkvíslinni Ziphius (svínhveli). Þeir eru hluti af ættinni svínhvalir (Ziphiidae) og sú eina sem fundist hefur við Íslandi af þeim fimm tegundum sem fundist hafa í Norður-Atlantshafi.

Lýsing

Norðsnjáldri er 5 til 5,5 metra á lengd og allt að 1,5 tonn á þyngd. hausinn er fremur lítill og frammjór, undir hausnum eru tvær húðfellingar sem liggja samsíða kjálkabeinunum. Trýnið er meðallangt of ekki afmarkað frá enninu. Oftast eru dýrin grá á lit, dekkri á baki en á kviði. Hornið er fremur lítið og fyrir aftan miðju á bakinu. Bæglsin eru lítil en þó hlutfallslega stærri en á öðrum svínhvölum.

Það sérkennilegasta við norðursnjáldra og aðra svínhvali er að dýrið hefur bara eitt par af tönnum. Kýr norðursnjáldra eru þó tannlausar. Tennur tarfanna eru framan við miðju kjálkabeinsins.

Útbreiðsla og hegðun

Norðursnjáldri hefur einungis fundist í Norður-Atlantshafi og er bundin við úthaf. Í hvalatalningum Hafrannsóknastofnunnar við Ísland hefur tegundin einungis fundist sunnan við landið.

Lítið er vitað um fæðu norðursnjáldra, en sennilegast lifa þeir jöfnum höndum af fiskum og smokkfiskum.

Oftast halda dýrin sig í minni hópum 2 til 3 dýr en hafa sést í hópum með allt að 15 dýrum.

Veiðar og fjöldi

Afar lítið er vitað um útbreiðslu og fjölda norðursnjáldra og byggir tegundalýsing á rannsóknum á örfáum dýrum.

Heimildir

• Ásbjörn Björgvinsson og Helmut Lugmayr, Hvalaskoðun við Ísland (Reykjavík: JPV Útgáfan, 2002).
• Hammond, P.S., G. Bearzi, A. Bjørge, K. Forney, L. Karczmarski, T. Kasuya, W.F. Perrin, M.D. Scott, J.Y. Wang, R.S. Wells og B. Wilson, „Delphinus delphis“, 2008 IUCN Red List of Threatened Species (IUCN 2008).
• Gísli A. Víkingsson, Þorvaldur Gunnlaugsson, Sverrir Halldórsson og Droplaug Ólafsdóttir, 2002, NASS-2001 - Icelandic shipboard survey report, Skýrsla til vísindanefndar IWC (SC/54/09)
• Páll Hersteinsson (ritsj.), Íslensk spendýr (Reykjavík: Vaka-Helgafell, 2005). ISBN 9979-2-1721-9
• Perrin, J., „Striped dolphins“ hjá W. Perrin, B. Wursig og J. Thewissen (ritstj.), Encyclopedia of Marine Mammals (Academic Press, 2002): 245–248. ISBN 0-12-551340-2.
• Reeves, R., B. Stewart, P. Clapham og J. Powell, National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World (New York: A.A. Knopf, 2002). ISBN 0-375-41141-0.
• Sigurður Ægisson, Jón Ásgeir í Aðaldal, Jón Baldur Hlíðberg, Íslenskir hvalir fyrr og nú (Forlagið, 1997).
• Stefán Aðalsteinsson, Villtu spendýrin okkar (Reykjavík: Bjallan, 1987).

Tenglar

• Hvalir heims (enskur texti)
• CMS Um norðursnjáldra (á ensku)
• Kvikmynd um norðursnjáldra (texti á frönsku)
• Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

  Hvalir við Ísland