Skýstrokkur
Skýstrokkur, skýstrókur[1] eða hvirfilbylur er ofsalegt, hættulegt óveður. Hann samanstendur af loftdálki samtengdum jörðinni og skúraskýi, eða stundum bólstraskýi. Skýstrokkar eru til í allskonar stærðum en eru oftast í lögun trektar þar sem mjór endir skýstrokks er í sambandi við jörðina og er oft umkringdur af ryki og rusli.
Í flestum skýstrokkum er vindhraði milli um það bil 64 km/klst. og 177 km/klst.. Þeir eru yfirleitt um 75m að breidd og geta farið nokkra kílómetra fyrir að eyðast. Sumir skýstrokkar eru með vindhraða yfir 480km/klst., eru yfir 1,6km að breidd og getur farið nokkur hundruð kílómetra fyrir að eyðast.[2]
Skýstrokkar hefur sést til á öllum heimsálfum nema Suðurskautslandinu. Samt sem áður gerast flestir skýstrokkar í svokallaða Tornado Alley í Bandaríkjunum en þeir geta gerst hvar sem er í Norður-Ameríku.[3] Þeir líka gerast stundum í Suður- og Austur-Asíu, á Filippseyjum, í austanverðri Suður-Ameríku, sunnanverðri Afríku, norðvestanverðri og suðaustanverðrí Evrópu, vestanverðri og suðaustanverðri Ástralíu, og Nýja-Sjálandi.[2]
Efnisyfirlit |
Skilgreiningar [breyta]
Samkvæmt Veðurstofu Íslands er skilgreining á skýstrokki vindsveipur með „þvermál 100m eða meira vindhraði allt að 100m/s“.[4] Vindsveipur með þvermál 10m eða meira og vindhraði allt að 50m/s heitir sandstrokkur eða vatnsstrokkur, og sveipur með þvermál 1m eða meira og vindhraði allt að 10m/s er ryksveipur.[4]
Skýstrokkar á Íslandi [breyta]
Árið 2007 gerðist lítill sandstrokkur á Skeiðarársandi.[4]
Heimildir [breyta]
- ↑ „Skýstrókur á Skeiðarársandi“. Veðurstofa Íslands, skoðað þann 13. nóvember 2009.
- ↑ 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica. „Tornado: Global occurrence“, skoðað þann 13. nóvember 2009.
- ↑ Sid Perkins. „Tornado Alley, USA“, skoðað þann 13. nóvember 2009.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Sveipir á Skeiðarársandi“. Veðurstofa Íslands, skoðað þann 13. nóvember 2009.
