Samkynhneigð

Samkynhneigð nefnist það þegar einstaklingur laðast að einstaklingum af sama kyni. Þar getur verið um kynferðislega aðlöðun að ræða, en einnig getur samkynhneigður einstaklingur orðið ástfanginn af einstaklingi af sama kyni.

Samkynhneigðir karlmenn kallast hommar og samkynhneigðar konur kallast lesbíur. Einnig eru til margir einstaklingar sem laðast að báðum eða fleiri kynjum. Kalla þeir sig þá oft tvíkynhneigða, fjölkynhneigða, eða nota önnur orð þar sem íslenskan býr ekki yfir góðum orðaforða yfir mismunandi kynhneigðir. Dæmi um þau orð eru hýr, gay, queer, hinsegin, öfug, og fleiri. Sumir kjósa ekki að kalla kynhneigð sína neinu ákveðnu nafni.

Kynhneigð getur verið fljótandi, og breytist sá merkimiði sem fólki finnst þægilegast að nota eftir því sem það eldist og þroskast, og hefur tækifæri til að kynnast sinni innri manneskju og greina frá þeirri pressu sem umhverfið setur á alla einstaklinga. Allir hafa rétt á því að velja sjálfir hvað þeir kjósa að kalla sína kynhneigð, og getur ofbeldi falist í því að neita fólki um að lifa eftir sinni sannæringu eða að neyða á það merkimiða sem það er ósammála. Samkynhneigð, eða að haga sér að öðru leyti ekki eftir reglum samfélagsins, verður ennþá fyrir miklum fordómum víðsvegar um heim, og eru hatursglæpir framdir gegn samkynhneigðu fólki.

Á Íslandi

Til eru félög og samtök sem fjalla um málefni samkynhneigðra eða eru á vegum þeirra.

Eitt slíkt félag er FSS, Félag STK stúdenta markmið þess eru:

• Gefa samkynhneigðum og tvíkynhneigðum stúdentum tækifæri til að hittast, veita þeim stuðning og auka samheldni þeirra
• Vera sýnilegt afl innan Háskólans og í forsvari þegar málefni sam- og tvíkynhneigðra ber á góma
• Beita sér í réttindabaráttu sam- og tvíkynhneigðra innan og utan háskóla
• Stuðla að aukinni fræðslu, kennslu, umræðu og rannsóknum um málefnið innan sem flestra deilda háskóla.

Samkynhneigð til forna

Rómverski sagnaritarinn Tacitus segir frá því í riti sínu Germaníu að Germanar tíðkuðu að hegna mönnum fyrir ergi.

Fer refsing eftir afbrotunum: svikarar og liðhlauparar eru hengdir í trjám, en skræfur og ragmenni og fúllífismenn [þ.e. hommar] eru kæfðir í for og mýrarfenjum, en viðjum kastað yfir. Er þessi tvenns konar dauðarefsing til þess ætluð, annars vegar að vekja athygli á glæpunum, með því að sýna refsinguna, og hins vegar að fela smánina sjónum manna. (Þýð. Páll Sveinsson).

Forn-Grikkjum þótti ekki tiltölumál að leggja lag sitt við yngissveina og sögðu þá hæfa til ásta en konur til undaneldis. Rómverjar höfðu almennt ekki horn í síðu homma þótt þeir væru ekki eins frjálslyndir og Grikkir í þessum efnum eins og ráða má af orðlaginu hjá Tacitusi. Skáld á borð við Catullus, Tibullus og Martialis ortu til ástmanna sinna og drógu ekkert undan. Sumir Rómverjar virðast þó hafa bendlað samkynhneigð við Grikki og útlendinga og ekki þótt slíkar hneigðir til fyrirmyndar.

Að koma út (úr skápnum)

Margt fólk sem laðast að fólki af sama kyni „koma út úr skápnum“ (eða einfaldlega „koma út“), eins og það er stundum kallað, á einhverjum tímapunkti í lífinu. Þetta er vegna þess að samfélagið gerir ráð fyrir því að allir séu gagnkynhneigðir frá fæðingu nema annað komi fram. Mikilvægur hluti réttindabaráttu hinsegin fólks er að berjast gegnum þessum skaðlegu hugmyndum. Oftast er því lýst í þremur tímabilum. Fyrsta tímabilið er að „þekkja sjálfa/n sig,“ og uppgötvun eða ákvörðun þess að einstaklingurinn sé opinn fyrir sambandi við manneskju af sama kyni. Þessu er oft lýst sem að koma út fyrir sjálfum sér. Næsta tímabil felur í sér ákvörðunina að segja öðrum frá, það er að segja fjölskyldu, vinum, vinnufélögum og svo framvegis. Þetta getur gerst allt frá unga aldri, um 11 ára, og upp í fertugs aldurinn og eldri. Þriðja skeiðið felur meira í sér að lifa almennt og opinskátt sem samkynhneigður einstaklingur í sínu samfélagi. Benda má á að gagnkynhneigt fólk þarf vanalega ekki að gagna í gegnum sama ferli.

Réttindabarátta sam-, tví-, fjölkynhneigðra og transfólks

Undanfarna áratugi hefur réttindabarátta sam-, tví-, og fjölkynhneigðra tekið stakkaskiptum. Í hinum vestræna heimi er það oft tengt Stonewall mótmælunum árið 1969, þegar átök brutust út við Stonewall barinn í New York borg. Á Íslandi var það Hörður Torfason sem vann mikið frumkvöðlastarf þegar hann opinberaði samkynhneigð sína. Í kjölfarið varð hann fyrir miklum fordómum og fluttist brott af Íslandi um tíma. Árið 2010 var gifting fólks af sama kyni lögleidd af íslenska ríkinu, og sést þar hversu langt baráttan hefur náð að ganga. Engu að síður er mikið sem á eftir að vinna í - sam- og tvíkynhneigt fólk verður ennþá fyrir fordómum, hefur skort á fyrirmyndum í samfélaginu, ennþá er gert ráð fyrir því að fólk sé gagnkynhneigt þangað til annað komi fram, og svo er kynhneigð fólks sett í samband við kyngervi þeirra, þ.e. karlmenn sem eru ekki taldir nógu karlmannlegir oft kallaðir hommar, og sama um konur sem eru ekki taldar nógu kvenlegar. Tengist þetta feðraveldinu og öðrum kúgunarkerfum.

Fordómar gagnvart transfólki eru enn við lýði, og er mikið verk eftir þar á bæ.

Tengt efni

• Gagnkynhneigð
• Tvíkynhneigð

Tenglar

Íslensk félög, hópar og samtök

• Hinsegin dagar - GayPride
• Konur með konum KMK
• Samtökin '78
• Samtökin 78 á Norðurlandi S78N
• Samtökin FAS
• MSC Ísland
• Heimasíða FSS
• Hinsegin bíódagar
• Samkynhneigð í MA
• Ungliðar S78

Alþjóðleg samtök

• EGLSF - European Gay & Lesbian Sport Federation
• IGLYO
• GLISA - sport association
• European TransGender Network
• Supporting Gays
• ILGA Europe
• ANSO
• ILGA
• InterPride
• European Confederation of Motorcycle Clubs (ECMC)