Fjármála- og efnahagsráðuneyti Íslands

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Fjármála- og efnahagsráðuneyti Íslands
Fjármála- og efnahagsráðuneyti Íslands

Stofnár 1922
Ráðherra Bjarni Benediktsson
Ráðuneytisstjóri Guðmundur Árnason[1]
Fjárveiting 85.721,12015
Staðsetning Arnarhvoll
Lindargata
101 Reykjavík
Vefsíða

Fjármála- og efnahagsráðuneyti Íslands er eitt af átta ráðuneytum Stjórnarráðs Íslands. Ráðuneytið hefur umsjón með ríkisfjármálum, tekjum þess, skuldum og lánum opinberra stofnanna. Æðsti yfirmaður þess er fjármála- og efnahagsráðherra og æðsti embættismaður er ráðuneytisstjóri. Ráðuneytið var upprunalega stofnað árið 1922 en hefur farið í gegnum miklar breytingar en þær síðustu og víðtækustu tóku gildi 1. september 2012 þegar það tók yfir málefni er varða efnahagsmál til viðbótar við fjármálin.

Saga[breyta | breyta frumkóða]

Stjórnarráð Íslands tók til starfa árið 1904 í kjölfar þess að Ísland hafði fengið heimastjórn og tók það við störfum ráðuneytisins í Kaupmannahöfn sem skipt var í þrjár deildir. Ein af þeim deildum, fjármála- og endurskoðunardeild, sá um þau störf sem fjármálaráðuneytið myndi síðar sinnar.

Ráðherra var einungis einn í fyrstu og hafði hann landritara sér til aðstoðar, en hann var nokkurs konar yfirskrifstofustjóri stjórnarráðsins, gekk næstur ráðherra og var staðgengill hans. Árið 1917 var fyrst skipaður sérráðherra fyrir málaflokkinn Björn Kristjánsson. Fjármálaráðuneytið var síðan formlega stofnað árið 1922 þó það væri ekki enn orðið sjálfstæð opinber stofnun.

Umsvif þeirra málaflokka sem Fjármálaráðuneytið hafði umsjón með breyttist reglulega á 20. öldinni. Ráðuneytið í sinni núverandi mynd varð til við gildistöku laga nr. 73/1969 og voru þá stofnuð þrettán ráðuneyti og féllu þrjár stjórnardeildir undir ábyrgð fjármálaráðherra: fjármálaráðuneytið, ríkisendurskoðun og fjárlaga- og hagsýslustofnun. Síðarnefndu málaflokkarnir voru síðan færðir undir Alþingi og Ríkisbókhald.[2]

Eftir farið var í rannsókn á efnahagshruninu haustið 2008 var eitt af aðalgagnrýninni sem beindist að stjórnsýslunni fjöldi ráðuneyta og aðskilnaður þeirra sem veikti eftirlit ríkisins með þróun mála. Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur fór í að sameina marga málaflokka undir einu ráðuneyti og var fjármálaráðuneytinu formlega breytt í fjármála- og efnahagsráðuneytið þann 1. september 2012. Oddný G. Harðardóttir var skipuð fjármálaráðherra þann 31. desember 2011, og síðar fjármála- og efnahagsráðherra, og var fyrsta konan til að gegna embættinu í sögu lýðveldisins.

Skipulag[breyta | breyta frumkóða]

Ráðherra skiptir verkefnum ráðuneytisins í fimm skrifstofur og stýrir ráðuneytisstjóri því undir yfirstjórn hans en auk þess hefur hann allt að tvo aðstoðarmenn. Skrifstofur ráðuneytisins starfa undir umsjón skrifstofustjórna og skiptast í tvö svið: lögfræðisvið og rekstrarsvið. Lögfræðisvið skrifstofanna eru þeim til lögfræðilegrar aðstoðar og ráðgjafar um ábyrgðarmál þeirra. Lögfræðisvið fjármála- og efnahagsráðuneytisins annar samskipti við skrifstofur Alþingis, Ríkisendurskoðun, umboðsmaður Alþingis og fleiri opinberar stofnanir. Það sér einnig um þau mál er varða lagalega framkvæmd alþjóðlegra samninga eins og EES-samningsins er varða ráðuneytið.[3] Rekstrarsvið annast rekstur og fjármál ráðuneytisins, eftirlit innan ráðuneytisins auk stofnanna þess og fjárlagagerð. Rekstrarsvið miðlar einnig upplýsingum úr ráðuneytinu til fjölmiðla og almennings.[4]

Skrifstofur ráðuneytisins eru eftirfarandi:

  • Skrifstofa yfirstjórnar
  • Skrifstofa efnahagsmála og fjármálamarkaðar - skrifstofan hefur umsjón með undirbúningi á og framkvæmd efnahagsstefnu ríkisstjórnar, mótar löggjöf um fjármálaþjónustu og kynningu efnahags- og fjármálamarkaðsmálum innanlands og erlendis. Skrifstofan annast einnig lagaumgjörð og eftirlit með fjármálamarkaði, samskipti við alþjóðleg matsfyrirtæki og ýmsar stofnanir á sviði efnahagsmála. Málefni Seðlabanka Íslands og Fjármálaeftirlitsins er varða ráðuneytið heyra einnig undir skrifstofuna. Auk þess annast skrifstofan peningamál, gjaldeyrismál og þau mál er lúta að fjármálastöðugleika.[5]
  • Skrifstofa opinberra fjármála
  • Skrifstofa skattamála
  • Skrifstofa stjórnunar og umbóta

Málaflokkar[breyta | breyta frumkóða]

Samkvæmt reglugerð um Stjórnarráð Íslands[6] fer ráðuneytið með þau mál er varða:


  • Fjármál ríkisins, að því leyti sem þau eru ekki fengin öðrum aðilum.
  • Eignir ríkisins, þar á meðal verðbréf og hlutabréf, svo og fyrirsvar þeirra vegna, meðal annars að því er tekur til stjórnar fyrirtækja í eigu ríkisins að öllu leyti eða nokkru, nema lagt sé til annars ráðuneytis.
  • Skatta, tolla og aðrar ríkistekjur. Tollgæslu. Bókhald ríkisins.
  • Almennt eftirlit með framkvæmd fjárlaga.
  • Lánsfjármál ríkissjóðs, lántökur ríkisstofnana og ríkisábyrgðir.
  • Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins.
  • Launa-, kjara- og lífeyrismál starfsmanna ríkisins, réttindi þeirra og skyldur.
  • Lífeyrissjóði.
  • Skráningu fyrirtækja. Norræna fjárfestingarbankann.
  • Undirbúning og samning frumvarps til fjárlaga.
  • Húsnæðis- og bifreiðamál ríkisins.
  • Opinberar framkvæmdir ríkisins.
  • Opinber innkaup.
  • Almennar umbætur í ríkisrekstri.


Tengt efni[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. „Starfsfólk eftir skrifstofum“, skoðað þann 4. apríl 2010.
  2. Saga fjármálaráðuneytisins
  3. Lögfræðisvið, Skoðað 6. janúar 2015.
  4. Rekstrarsvið, Skoðað 6. janúar 2015.
  5. Skrifstofa efnahagsmála og fjármálamarkaðar, Skoðað 6. janúar 2015.
  6. „Reglugerð um Stjórnarráð Íslands“, skoðað þann 21. febrúar 2010.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]