Fellibylur

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Fellibylurinn Katarína var sjaldgæfur hitabeltisfellibylur sem olli gríðarlegu tjóni. Myndin er tekin úr alþjóðlegu geimstöðinni 26. mars 2004.

Fellibylur (fellistormur eða felliveður) er sérlega kröpp lægð sem myndast í hitabeltinu og fær kraft sinn úr uppstreymi lofts í kringum stormaugað. Mikið af raka þéttist í uppstreyminu og skilar við það varmaorku sem nýtist við að knýja vindinn. Í öðrum heimshlutum eru ýmis orð notuð um fellibyli. T.d. nefnast fellibyljir austurlanda fjær týfónar. Fellibyljir valda oft mjög miklu tjóni.

Fellibyljum má skipta í fimm flokka eftir styrkleika:

Þrýstingur í auga Vindhraði (hnútar) Flóðbylgja Tjón
1 yfir 980 mb 74-95 undir 1,5 m lítið
2 965-979 mb 96-110 1,5 til 2,5 allmikið
3 945-964mb 111-130 2,5 til 3,5 mikið
4 920-944mb 131-155 3,5 til 5,5 mjög mikið
5 undir 920 yfir 155 yfir 5,5 fádæma mikið

Orðaruglingur[breyta]

Varast ber að rugla saman fellibyl, fárviðri, hvirfilbyl og skýstrokkum. Fárviðiri er þegar vindur nær 32 m/s (eða 12 vindstigum). Enska orðið yfir 12 vindstig er hurricane, en það er einnig notað yfir fellibyli, en þeir eiga alltaf uppruna sinn í hitabeltinu. Í ensku er orðinu tropical (hitabeltis-) bætt framan við þannig að tropical hurricane er fellibylur. Stundum er hurricane þýtt sem hvirfilvindur eða hvirfilbylur. Þessi þýðing þykir afar óheppileg (þó hún sé ekki í sjálfu sér röng) vegna þess að hún leiðir til ruglings við annað og gjörsamlega óskylt veðurfyrirbrigði - skýstrokkinn. Skýstrokkur er það sem á ensku nefnist tornado (stundum twister). Skýstrokkar eru mjög litlir um sig, oftast nokkrir tugir eða fáein hundruð metra í þvermál og eru oftast fylgifiskar veðraskila og þrumuveðra, sem slíkum skilum fylgja. Svo vill til að skýstrokkar eru mjög algengir í Bandaríkjunum og einkum þó á sléttunum miklu. Þar koma fellibylir hins vegar aldrei í heilu lagi.

Tenglar[breyta]

The Earth seen from Apollo 17 with white background.jpg  Þessi náttúruvísindagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.