Bouveteyja

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu

Þessi grein þarfnast hreingerningar svo hún hæfi betur sem grein hér á Wikipedia.
Skoðaðu sýnigreinar og grein um nafnavenjur til að bæta hana.

Bouveteyja nafn á frummáli: Bouvetøya
Kort af Bouveteyju
Landafræði

Staðsetning	Suður-Atlantshaf
Eyjar alls	1
Flatarmál	49 km² (93% ísi lagt)
Hæsti staður	Olavtoppen 780m
Stjórnsýsla
Snið:Fáni
Snið:Fáni
Höfuðborg	Ósló
Haraldur 5. Noregskonungur	Haraldur 5. Noregskonungur

Suðausturströnd Bouveteyju 1898

Bouvet eyja (norska: Bouvetøya, einnig sögulega þekkt sem Liverpool eyja ellegar Lindsay eyja) er óbyggð sub-antarktísk eldvirk eyja í Suður-Atlantshafi, suð-suðvestur af Góðrarvonarhöfða (Suður-Afríka). Hún er hjálenda Noregs en er ekki hluti af Suðurskautsbandalaginu, þar sem eyjan er norðar en breiddarbaugurinn sem að Suðurskautsbandalagið aðstoðar.

[breyta] Landafræði

Bouvet eyja er staðsett á hnitpunktunum 54°26' S 3°24' A. Hún er 49 km², og eru 93% af þeim 49km² (45,57km²) hulin ís sem blokka suður- og austurströndina.^[1]

Bouvet eyja er afskekktasta eyja í heiminum. Næsta fasta land er Drottningar Maud land, Suðurskautslandinu, sem er fjær en 1.600 km (1.000 mílur) suður og er sá staður einnig óbyggður.

Eyjan hefur engar hafnir, aðeins skipalægi úti á sjó, og er þess vegna óaðgengileg. Öldugangur við eyjuna hefur skapað mjög bratta strönd. Auðveldast er að komast að eyjunni með þyrlu frá skipi í grennd. Jöklarnir mynda þykkt íslag sem fellur af háum klettum ofan í sjóinn eða ofan á svartar strandir með eldfjallasandi. Strandlengjan (29,6 km (18,4 mílur)) er oft umkringd hafís. Hæsti punktur eyjunnar nefnist Olavtoppen, og er 780 m (2,559 fet) yfir sjávarmáli. Hraunbreiða á vesturströnd eyjarinnar, sem birtist á milli áranna 1955 og 1958, hefur nýst sem varpstaður fugla.

Vegna vondra veðurskilyrða og ísilagðrar jarðar, vaxa aðeins fléttur og mosar. Selir, sjófuglar og mörgæsir eru eina dýralífið.

Þrátt fyrir að vera óbyggð, hefur Bouvet eyja Internets landsnúmers rótarlénið (Þjóðarlén) .bv, þó að það sé ekkert notað.^[2] Lítill hópur útvarpsamatöra hafa ferðast á þennan afskekkta stað (kallmerki notuð hér byrja á 3Y). Það er ekkert landsnúmer eða svæðisnúmer, og ekkert símasamband (fyrir utan gervihnattasamband, en það er ekkert sem er uppsett). Það er ekkert póstnúmer og engin póstþjónusta. Skip sem koma að Bouveteyju teljast innan UTC Z tímabeltisins. Það eru norsk lög sem segja að tími á norskum hjálendum eigi að vera UTC+1, nema á ákveðnum hluta árs eða DST (Daylight saving time). ^[3] Þetta þýðir að lögbundni tíminn á Bouveteyju er UTC+1, líkt og Jan Mayen sem er staðsett í UTC-1 tímasvæðinu, en lýtur þó sömu lögum og Bouvet eyja og er í UTC+1.

[breyta] Saga

Bouvet eyja var fundin þann 1. janúar árið 1739 af Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier, sem stjórnaði frönsku skipunum Aigle og Marie. Samt var eiginlega staða eyjarinnar ekki rétt skráð, eftir að hr. Bouvet staðsetti eyjuna 8 gráðum austar. Bouvet sigldi ekki í kringum fund sinn, svo að það var enn þá óljóst hvort að þetta væri eyja eða hluti af heimsálfu.^[4]

Árið 1772 hélt kapteinn James Cook frá Suður-Afríku í sendiför til þess að finna eyjuna. En því miður þegar hann kom að hnitunum 54°S, 11°E þar sem Bouvet hafði sagat hafa séð eyjuna, var ekkert að sjá. Kapteinn Cook gerði ráð fyrir að Bouvet hafði ruglast á hafísjaka og eyju, og hætti við leitina. ^[5]

Eyjan var ekki séð aftur þangað til árið 1808, þegar James Lindsay sá hana, kapteinn Enderby Company hvalveiðiskipsins Snow Swan. Þrátt fyrir að hafa ekki fest land þar, varð hann fyrsti maðurinn til þess að staðseja eyjuna rétt. Á þessum tíma var oft talað um eyjuna sem Lindsay eyju, þrátt fyrir að það var ekki alveg víst hvort þetta væri eyjan sem Bouvet hafði séð.

Fyrsta sinn sem fólk gekk á eyjunni var í desember árið1822, þegar kapteinninn Benjamin Morrell af selveiðibátnum Wasp landaði, í leit að sel. Hann fan nokkra seli og drap fyrir skinnið.

Þann 10. desember árið 1825 landaði kaptainn Norris, skipstjóri Enderby Company hvalveiðiskipanna Sprightly and Lively á eyjunni, og nefndi hana Liverpool eyju, og gaf Bresku Krúnunni. Aftur, var ekki vitað á þessum tíma hvort þetta væri sama eyja og hafði fundist fyrr. Hann sagðist einnig hafa séð aðra eyju nálægt, sem hann nefndi Thompson eyju. Engar leifar eru eftir af þessari eyju.

Árið 1898 þýska Valdivia förin sem Carl Chun stýrði heimsótti eyjuna en lenti ekki.

Fyrsta langa seta á eyjunni var árið 1927, þegar norska áhöfnin af skipinu Norvegia var á eyjunni í um það bil mánuð; og er þessi dvöl ástæða þess að leiðtogi Norvegia áhafnarinnar Lars Christensen fyrir Noreg, sem nefndu eyjuna Bouvet eyju.^[6] Eyjan var innlinumð þann 1. desember árið 1927, af konunglegum norskum dekreta þann 23. janúar árið 1928, Bouvetøya varð þá norsk hjálenda. Stóra-Bretland sögðust eiga meiri rétt en Norðmenn næsta ár. Árið 1930 var norsk baráta fyrir því að eyjan myndi vera framfleytt af Stóra Bretlandi en þó ekki hluti af Stóra Bretlandi.

Árið 1964, fannst björgunarbátur á eyjunni, ásamt fleirum þarfaþingum; en því miður voru farþegar björgunarbátsins horfnir.^[7]

Árið 1971, voru Bouvet eyja og nærliggjandi staðir verndaðir. Á árunum milli 1950 og 1960 var áhugi frá Suður-Afríku til að koma þar fyrir veðurathugunarstöð, en aðstæður voru taldar of óöruggar. Eyjan er enn þá óbyggð, þó að fjarstýrð veðurathugunarstöð var byggð þar árið 1977 of Norðmönnum.

Þann 19. október árið 2007 tilkynntu norsku pólskoðunarmennirnir að gervihnattarmyndir sýndu ekki lengur upplýsingarstöðina sem var byggð á eyjunni árið 1994. Það er haldið að óbyggða stöðin hafi fokið út á sjó af vindinum. Jarðskjálfti á svæðinu sem varð árið 2006 á að hafa veikt grunn stöðinnar, og gert hana auðveldari bráð fyrir öflugum vindi á svæðinu.^[8]

[breyta] Bouvet eyja í skáldskap

Bouvet er byrjunaratriðistaður af myndinni Alien vs. Predator sem var frumsýnd árið 2004, þar sem þeir nota norska nafnið Bouvetøya þrátt fyrir að það sé í óskoðuðu gerð af myndinni. gerihnöttur fókusar á eyjuna sem er landfræðilega séð á akkúrat sama stað og Peter I Island.

[breyta] Þjóðarléni Bouvet eyju

[breyta] Heimildir

LeMasurier, W. E.; Thomson, J. W. (eds.) (1990). Volcanoes of the Antarctic Plate and Southern Oceans. American Geophysical Union, 512 pp. ISBN 0-87590-172-7.