Bókmál
 |
Þessi grein þarfnast hreingerningar svo hún hæfi betur sem grein hér á Wikipediu. |
Bókmál, bókstaflega "bók tungumál", er einn af tveimur norsku opinberum ritunarformum. Eins og annar staðall norska, nýnorska, það er í raun skrifað tungumál, eins og flestir Norðmenn tala mállýskur sem í ýmsum gráðum frábrugðin skrifaðs máls. Bokmål er nálægt og að hluta til dregið af Danska tungumál á 19. öld. Af þeim tveimur norska mynd, bókmál er elsta og mest notaðar througout landinu er áætlað að hlutfall 85-90% íbúa í Noregur. Undantekningin er Vestur Noregi, var meirihluti hátölurum samt notað nýnorska. Bokmål er staðall oftast kennt að erlenda nemendur í norsku. A íhaldssamt hornrétt staðall, almennt þekktur sem Riksmål er ekki opinbert tungumál í formi, en víða notuð af tímaritum og höfunda.
Saga [breyta]
Fyrsta tungumál Réttritun var formlega samþykkt árið 1907 undir nafninu Riksmål eftir að hafa verið í þróun frá árinu 1879. Það var aðlögun skrifað dönsku, sem var almennt notuð síðan síðasta stéttarfélags við Danmörku, að Dano-norska talað um norska þéttbýli og vitsmunalegum Elite, sérstaklega í höfuðborginni. Þegar stór íhaldssamt dagblað Aftenposten samþykkti 1907 Réttritun árið 1923, danska skrifa var nánast úr notkun í Noregi.
Nafnið bókmál var formlega samþykkt árið 1929 ásamt nýjum og róttækum tungumál umbætur, með það að markmiði að sameina tvö tungumál eyðublöð íSamnorsk, einhvern tíma í framtíðinni. Þetta umbætur var hins vegar mætt með sterka andstöðu upphaflega af vitsmunalegum Elite, sem haldið eldri othography og nafn Riksmål. Eftir seinni heimsstyrjöldina baráttunni gegn Samnorsk jókst og varð meira af vinsæll hreyfingu, meira eða minna fordæmalaus í Noregi til þess dags. Síðar tungumál umbætur hafa baka margar róttækar eyðublöð í bókmál, þannig að núverandi Réttritun er nálægt því sem er advocated við stuðningsmenn Riksmål. Sameiningu tungumálið aðferð var stöðvuð af 1960-tengsl, en ekki opinberlega yfirgefin fyrr en 2002.
Frá því að vera eina tungumálið kennd í skólum í lok 19. aldar, Riksmål / bókmál upplifað hratt í átt að seinni heimsstyrjöldinni, þegar nýnorska stækkað mest sýslur Noregs, samtals meira en einn þriðja af aðal nemenda voru kennd á þessu tungumáli formi. Eftir stríðið var borðið sneri sér við, og bókmál endurheimti mikið af vettvangi fyrr en 1975. Eftir minni háttar samdrætti til 1990, bókmál hafa síðan hægum en stöðugri aukningu og er nú (2011) er tungumál sem 87% af grunn nemenda skólans. Occitan er nú einungis svæðisbundin tungumál fyrir fjórum Vestur sýslum í Noregi.
Tungumál dæmi [breyta]
Reyndar er bókmál afar opið fyrir ýmsum stafsetningarútgáfum eins og sést á því að það er jafn rétt að stafa melk eða mjølk; vann eða vatn; hvit eða kvit; syk eða sjuk.
