Bárðarbunga

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Hnit: 64°38′27″N 17°31′40″V / 64.64083°N 17.52778°V / 64.64083; -17.52778 Bárðarbunga er hæsti punktur á norð-vesturhluta Vatnajökuls, um 2.000 m að hæð. Undan henni gengur skriðjökullinn Köldukvíslarjökull auk fleiri smærri jökla. Bárðarbunga er stór og öflug megineldstöð og jafnframt víðáttumesta eldstöð landsins, talin vera nálægt 200 km löng og allt að 25 km breið. Bárðarbunga er önnur stærsta eldstöð landsins og næsthæsta fjall landsins. Undir Bárðarbungu leynist svo 850 m djúp askja.

Megineldstöð[breyta]

Undir Vatnajökli leynast sjö megineldstöðvar sem hafa verið nefndar, en þær eru ásamt Bárðarbungu: Grímsvötn, Þórðarhyrna, Kverkfjöll, Breiðabunga, Esjufjöll og Öræfajökull. Bárðarbunga er þeirra stærst og undir henni er gríðarmikið kvikuhólf og þykir jarðeðlisfræðingum ekki ósennilegt að kvikuinnskot sem ættir eiga að rekja þangað hafi verið á flakki í sprungum og rásum undir yfirborði jarðskorpunnar. Hugmyndir eru uppi um að tengingar séu stundum á milli sumra eða allra gosstöðvanna. Líkur eru á að gos þar yrði mjög stórt og mikið öskufall fylgdi í kjölfarið, ásamt jökulhlaupum og eyðileggingu af völdum hvors tveggja. Auk þess mætti í kjölfar slíks stórgoss búast við hlaupi ofan í Skjálfandafljót, Jökulsá á Fjöllum og jafnvel í fljót sem koma undan bæði vestan- og sunnanverðum jöklinum, auk þess sem gosefni sem mikið bærist af upp í loftið myndu breyta veðurfari tímabundið og mjög til hins verra, eins og gerðist í móðuharðindunum þegar gaus í Lakagígum.

Nauðlending á Bárðarbungu[breyta]

Þann 14. september 1950 fórst þar íslensk flugvél Loftleiða án þess að nokkur léti lífið. Bandarísk DC-3 flugvél var send til þess að bjarga áhöfninni og gat hún lent á jöklinum en ekki hafið sig til flugs aftur.

Jarðskjálftar og sig í Bárðarbungu[breyta]

Árið 2014 varð fjöldi jarðskjálfta í Bárðarbunguöskjunni frá miðjum ágúst, sá stærsti 5,7 að stærð. 40 skjálftar hafa verið yfir 5 á Richter skala.[1]

Í byrjun september urðu menn þess varir að ísinn yfir Bárðarbunguöskjunni var tekinn að síga. Sigið hélt áfram jafnt og þétt fram eftir mánuðinum og var komið í 27 metra í lok september. Ástæðan fyrir þessu var talin sú að sjálf askjan væri að síga vegna kvikuflæðis frá kvikuhólfi undir henni og út í sprungurnar (ganginn) sem beindu bergkviku að gígum Holuhrauns. Hluti af skjálftavirkninni undir öskjunni og þar með taldir stóru skjálftarnir verða samfara þessu sigi.

Eldgos í (og við) Bárðarbungu[breyta]

  • 1797 - Gæti hafa gosið í Bárðarbungu árið 1797 og einnig snemma á 18. öld, þegar jökulhlaup spillti jörðum í Kelduhverfi.
  • 1996 - 30. september - Eldgos hefst i sprungu undir jöklinum milli Bárðarbungu og Grímsvatna. (Gjálpargosið)
  • 1996 - 2. október - Öskugos hefst, þ.e. gosið nær upp í gegnum jökulhelluna.
  • 2014 - Umbrot í Bárðarbungu, jarðskjálftahrina, öskjusig og gos í Holuhrauni.


Tenglar[breyta]

Wiki letter w.svg  Þessi grein er stubbur sem ekki hefur verið settur í undirflokk. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina, eða með því að flokka hana betur.
  1. http://www.ruv.is/frett/40-jardskjalftar-yfir-fimm-i-bardarbungu