Ýsa

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu

Ýsa (fræðiheiti: Melanogrammus æglefinus) er fiskur sem er algengur á grunnsævi á norðurhveli jarðar. Hún lifir á 10-200 metra dýpi og er útbreidd í Norður-Atlantshafi. Hún er náskyld þorski og verður allt að metri að lengd og 20 kíló að þyngd. Hún er blágrá að lit, með svarta rönd eftir síðunni og skeggþráð á neðri góm. Fæða ýsu er fjölbreytileg, hún étur ýmis botndýr s.s. skelja, snigla og marflær og smáfiska eins og sandsíli, loðnu og spærling.

Ýsan er eftirsóttur matfiskur.

[breyta] Ýsa á Íslandsmiðum

Ýsan er algeng í hafinu allt í kringum Ísland en mest er af henni við suður- og suðvesturtrönd landsins. Ýsan hrygnir í apríl til maí í hlýja sjónum sunnan og suðvestan lands, mest á svæðinu milli Vestmannaeyja og Snæfellsness. Eftir hrygningu þá dreifir fiskurinn sér.

[breyta] Ýsuveiðar við Ísland

Ýsan er að langmestu leyti veidd í botnvörpu og á línu. Ýsuafli íslenskra skipa á Íslandsmiðum var um 109 þúsund tonn árið 2007. Ýsa veiðist allt árið en þó mest á hrygningartíma eða í apríl og maí. Ýsa er vinsælasti matfiskur á Íslandi og er árleg ýsuneysla innanlands um 5.000 tonn eða um 5% af heildarafla.

Ýsuafli á Íslandsmiðum 1945-2007

1945 18.992
1946 19.302
1947 20.892
1948 28.130
1949 30.764
1950 28.385
1951 22.164
1952 15.116
1953 14.895
1954 21.258
1955 21.652
1956 25.889
1957 31.194
1958 28.636
1959 27.670
1960 46.411
1961 55.070
1962 54.276
1963 51.606
1964 56.689
1965 53.560
1966 36.204
1967 38.072
1968 34.024
1969 35.036
1970 31.928
1971 32.393
1972 29.250
1973 34.586
1974 34.401
1975 36.658
1976 34.871
1977 35.428
1978 40.552
1979 52.152
1980 47.915
1981 61.033
1982 67.038
1983 63.889
1984 47.216
1985 49.553
1986 47.317
1987 39.479
1988 53.087
1989 61.799
1990 66.030
1991 53.538
1992 46.139
1993 47.006
1994 58.430
1995 60.125
1996 56.223
1997 43.256
1998 40.712
1999 44.729
2000 41.698
2001 39.825
2002 49.951
2003 60.330
2004 84.563
2005 96.580
2006 96.591
2007 109.313

[breyta] Heimildir

• Hafrannsóknastofnun:Helstu nytjastofnar, Ýsa
• Matís:Ýsa
• Vísindavefurinn: „Er ýsan hrææta?“
• Íslenskir fiskar eftir Gunnar Jónsson, Fjölvi 1992
• Upplýsingaveita Sjávarútvegsráðuneytisins: Ýsa
• Hagstofa Íslands: Afli eftir tegundum